Eskişehir Büyükşehir Belediyesi AK Parti Meclis Üyesi Ahmet Sivri şu ifadeleri kullandı;
"Önümüze 2025 yılı bütçe kesin hesabı geldi. Bu belge bir muhasebe işlemi değil, bir yılın siyasi karnesidir. Gerçekleşenlerin belgesidir, vazgeçişlerin defteridir. Bir yılın nasıl harcandığının, daha da önemlisi nasıl harcanamadığının tutanağıdır.
Sayın Başkan, bu belgede en çok geçen kelime iptal olmuştur. Müdürlüklerin önemli bir kısmı kendilerine ayrılan ödeneği kullanamamış, harcanamayan milyarlar kimsenin haberi olmadan yıl sonunda kalemin ucunda iptal edilmiştir. Bütçe yapan irade ile bütçeyi uygulayan irade arasında bir uçurum görüyoruz.
İmar Daire Başkanlığı ödeneğinin büyük bölümü kullanılmadan kalmıştır. Afet İşleri ve Risk Yönetimi Daire Başkanlığında durum daha da vahimdir. Bu şehrin afete hazırlık ödeneğinin 2/3'si harcanamamıştır. Hukuk Müşavirliği yarıdan fazla iptal vermiştir. Kentsel Dönüşüm Dairesinde yıl başında konuşulan rakamların büyük kısmı kağıtta kalmıştır. Tarımdan vazgeçmişsiniz, kent tarihi ve turizminden vazgeçmişsiniz, kadın hizmetlerinden, sosyal politikalardan ayrılan kaynaklarda da iptal oranı düşük değildir. Bunlar bir belediyenin bilerek vazgeçtiği alanlardır çünkü her iptal edilen kalem, bir vaadin çöpe atılmasıdır. Her devredilen ödenek, bir hizmetin gelecek baharlara ertelenmesidir.
Daire başkanlıkları 2025 yılında toplam 14.933.000 Türk lirası net bütçe ödeneklerinin %64'ünü, tahmini bütçelerinin ise %70'ini kullandıkları anlaşılarak bazı daire başkanlıklarında gerçekleşmenin tahmine yakın, bazılarında tahminin üstünde, bazılarında ise tahminlerinin çok altında kalındığı anlaşılmıştır. Tahmin edilen bütçelerde Kültür ve Sosyal İşler bütçesinin %93'ünü, toplu taşıma bütçesinin %91'ini, basın yayın bütçesinin %73'ünü, yol yapım işleri bütçesinin %72'sini, sosyal hizmetler bütçesinin %69'unu kullanmışken makine ikmal bütçesini aşarak %109 bütçe kullandığı anlaşılmıştır. Bunun yanında şehir için öncelik arz eden Kentsel Dönüşüm Daire bütçesinin ancak %12'sini kullanabilmiş, %88'i iptal edilmiş, aynı şekilde İmar Şehircilik bütçesinin %31'i kullanılmış, %69'u iptal edilmiş, Emlak İstimlak Daire bütçesinin ancak %36'sını kullandığı, %64'ünün iptal edildiği, Kent Tarihi Dairesinin bütçesinin %50'sini kullanılıp %50'sinin iptal edildiği, Fen İşleri Daire bütçesinin %51'inin kullanıldığı, %49'unun iptal edildiği görülmüştür. Bunun anlamı kesinlikle planlama, bütçeleme, performans ve en önemlisi yönetim başarısızlığıdır. İdarenin gazete reklamları vererek, haberler yaptırarak belediyemiz 2025 yılında 440 milyon Türk lirası bütçe fazlası verdi diyerek övünerek algı yaratması, basınımızın bu başarıymış gibi alıp topluma sunması ise işin başka bir boyutudur.
Belediyeler ancak tahmin ettikleri bütçeleri tutturur, gelirlerini tahmin ettikleri gelirlerin üstüne çıkarıp bunu da halka hizmet olarak sunarlarsa başarı olur. Bizler de bu duruma şapka çıkarırız ancak tahmin ettikleri bütçeleri tutmaz, bu bütçelere göre planladıkları yatırımları yapamaz ve ona göre performans sergileyemezler ve stratejik planlara uymazlarsa bunun adı başarı değil, başarısızlıkdır. Algı ile belediye yönetilemez, algı ile başarı yakalanamaz.
Sayın Başkan, bütçenin görünür yüzüne baktığımızda harcamalar var, görünmeyen yüzüne baktığımızda kalemler var. Kim için ne için harcandığı belli olmayan kalemler, diğer hizmet alımları, diğer tüketim malzemeleri, hane halkına ekonomik amaçlı transferler, bir yılda bu kalemlerin bazısı 2'ye bazısı 4'e katlanmıştır. Hangi vatandaşa hangi kriterle hangi mevzuata göre yapıldığını dökümü Meclise hiçbir zaman getirilmemiştir. Buna biz görünür gizlilik diyoruz, rakam vardır ama hesabı yoktur.
Gider tahmini göstergesi 1'e eşit olduğunda kamu idaresi o yıl hedeflediği kadar gider yapmış ve kamu idaresi tahmin ve bütçeleme sürecinde etkin, kurumsal niteliklerin ve kapasitesinin farkında, gerçekleşebilecek öngörülerde bulunmuş demektir. Bütçe gerçekleşme oranı %64, iptal edilen ödenek %26, devreden ödenek ise %10'dur. Başarısız bir gider bütçesi gerçekleşmiştir. Belediye giderlerinde toplamda görülen %30'luk sapma ise stratejik yönetimin başarıya ulaşamadığını net ortaya koymaktadır.
Biz sizlerin 2025 yılı tahmini bütçe ve yatırım programı görüşmelerimizde belediyenin sermaye gelirlerini yüksek göstererek bütçe açığını gizlediğinizi, gelirlerin ancak cari giderleri karşılayacağını, bütçede yatırıma kaynak ayrılmış gibi gösterilmesine rağmen maalesef yeterli kaynak ayırmadığınızı, hedeflenen satışları yapılamaz ise yatırım programının gerçekleştirilme şansınızın olmadığını, bütçelemede dikkat edilmesi gereken tutarlılık, gerçekçi ve samimiyet kurallarının bütçede var olmadığını, öngörüsüz ve güvenilir olmayan bir bilgi ile yapılmış olduğunu, gelirlerin fazla maliyet analizi yapılarak doğru kullanılması için acilen önlem alınması gerektiğini söylemiştik. Geldiğimiz noktada kesin hesabınız, bu tespitlerimizin doğruluğunu ortaya çıkarmıştır.
Sayın Başkan bu bütçede yatırımı izi solgun, hizmet alımının gölgesi ağırdır. Belediyenin harcamalarının en büyük kalemi müteahhitlik, müşavirlik, taşıt kiralaması ve benzeri dışarıdan hizmet alımlarına gitmiştir. Bir tarafta iptal edilen yatırım ödenekleri duruyor, diğer tarafta belediyenin asli işi olan hizmeti bizzat üretmek yerine milyarlarca lirasını dışarıdan satın aldığı bir tablo duruyor. Bu bir belediyenin değil, bir aracı kurumun harcama tablosudur. 2024 yılı yatırım programında 2 milyar 631 milyon Türk lirası sermaye gideri öngörüp 584 milyon 220 bin Türk lirası gerçekleşmesi gibi 2025 yılında da 2 milyar 985 milyon Türk lirası sermaye gideri öngörüp 916 milyon 745 bin gerçekleşmesi, yatırım tutarının %69'undan vazgeçilmesi ise tam bir başarısızlık örneğidir.
Siz bütçe fazlası verdiniz değil mi? Söz verdiğiniz yatırımlar nerede Sayın Başkan? Tüm yatırım sözlerinizi yerine getirerek mi bütçe fazlası verdiniz yoksa yatırımları başka baharlara sallayarak algı yönetimi mi sergilediniz?
Halkımızı direkt ilgilendiren yol, park, sosyal tesis, spor tesisi gibi yatırımlara ayırdığınız kaynak; 2016 yılı toplam gider bütçesinin ancak %8'i, 2017 yılı toplam bütçesinin ancak %7'si, 2018 yılı seçim dönemi %19'u, 2019 yılı %10, 2020 yılı %7, 2021 yılı %4, 2022 yılı %11.60, 2023 yılı %12, 2024 yılı %11, 2025 yılı ise %6.14'tür. Buyurun size oranlar. Seçim dönemleri azıcık hareketli, sonra ağustos böceği misali uyuma dönemindesiniz.
Sayın Başkan, bu belgenin gelir tarafına baktığımızda gördüğümüz şey nettir. Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin gelirlerinin neredeyse tamamı kendi cebinden değil, dışarıdan gelen kaynaktan oluşmaktadır. Belediyenin kendi varlığından, kendi hizmetinden ürettiği gelir cüzi kalmıştır. Elinizde milyarlarca liralık bir taşınmaz envanteri duruyor ama bu envanterden tahsil ettiğiniz kira, ecrimisil, işletme bedeli sembolik düzeydedir. Sahibi olduğunuz şirketler gelir kapısı olmak şöyle dursun bütçenin sırtında bir yük olarak durmaktadır. Bu üreten bir belediye değildir. Bekleyen bir belediyedir, dışarıdan gelen parayı dağıtan, eline geçeni harcayan, gelir yaratmak yerine gelir tüketen bir belediyedir.
Göstergeden beklenen bire eşit olmasıdır. Gelir tahmini göstergesi 1'e eşit olduğunda kamu idaresi o yıl hedeflediği kadar gelir elde etmiş demektir ve bütçe ile planladığı şekilde harcama yapabilecektir.
Ayrıca kamu idaresi tahmin ve bütçeleme sürecinde etkin kurumsal niteliklerinin ve kapasitesinin farkında olup gerçekleşebilecek öngörülerde bulunmuştur. Gelir tahmini göstergesi bütçeleme sürecinde idarenin başarısını da ölçme özelliğiyle mali gösterge olmanın yanı sıra performans göstergesi olarak da değerlendirilir. Dolayısıyla bir kamu idaresinin gelir tahmini göstergesinin %100'e yakın gerçekleşmesi idarenin bütçeleme ve tahmin konusundaki başarısını ölçerken birkaç yıl üst üste %100'den fazla eksik sonuç vermesi kamu idaresinin tahmin ve öngörü sürecinde daha etkin çalışmalar yürütmesi gerektiği anlamına gelmektedir. 2025 yılında kurumun hedeflenen geliri elde edemediği anlaşılmıştır.
Sayın Başkan, biz AK Parti olarak belediyenin yönetimini sadece eleştirmiyoruz. Eleştirinin arkasında bir alternatif duruyoruz. Bu şehrin ihtiyacı slogan değildir, çalışmaktır. Vitrinin değil hizmettir, vaat değil teslim etmektir. Çünkü belediyecilik bir öğrenme yeri değil bir hizmet yeridir. Bu kesin hesabı bir muhasebe işlemi olarak görmüyoruz. Bunu vazgeçilen bir yılın resmi tutanağı olarak görüyoruz. Vazgeçtiğiniz her kalan Eskişehir'e yapılmış bir borçtur. Bu borcun hesabı bir gün Eskişehirli vatandaşımız sandıkta soracaktır. Bu gerekçelerle AK Parti grubu olarak 2025 yılı bütçe kesin hesabı taşınır kesin hesabına karşı oy vereceğimizi arz eder, saygılar sunarım."
