Küresel plastik atık ticaretinde 2018 yılında yaşanan değişim, Avrupa'daki plastik atıkların yönünü büyük ölçüde Türkiye'ye çevirdi. Çin'in çevre kirliliğini gerekçe göstererek plastik atık ithalatını durdurmasının ardından Avrupa Birliği ülkeleri yeni pazarlar aramaya başladı. Bu süreçte Türkiye, Avrupa'dan en fazla plastik atık alan ülke konumuna yükseldi.
Basel Action Network tarafından paylaşılan 2025 verilerine göre Avrupa Birliği ülkelerinden Türkiye'ye gönderilen plastik atık miktarında dikkat çeken bir artış yaşandı. Verilere göre 2024 yılında 426 milyon kilogram olan plastik atık ithalatı, 2025 yılında 503 milyon kilograma yükseldi. Böylece bir yıl içinde Avrupa'dan Türkiye'ye gönderilen plastik atık miktarında yaklaşık yüzde 20 artış gerçekleşti.
Aynı verilere göre Avrupa Birliği'nin plastik atık gönderdiği ülkeler arasında Türkiye ilk sırada yer aldı. Türkiye'nin ardından Malezya'ya 276 bin ton, Endonezya'ya 215 bin ton ve Vietnam'a 137 bin ton plastik atık gönderildi. Rakamlar, Avrupa'dan çıkan plastik atıkların önemli bölümünün Türkiye'ye ulaştığını ortaya koydu.
Türkiye'ye yönelik plastik atık sevkiyatındaki artışın uzun yıllara yayılan boyutu da dikkat çekiyor. Verilere göre Avrupa Birliği ülkelerinden Türkiye'ye gönderilen plastik atık miktarı, 2004 yılından bu yana 435 kat arttı. Son yirmi yılı aşkın süreçte yaşanan bu yükseliş, Türkiye'nin Avrupa'nın plastik atık ticaretindeki en önemli merkezlerinden biri haline geldiğini gösteriyor.
Plastik atıkların işlenmesi sırasında ortaya çıkan kirlilik ise çevre ve insan sağlığı açısından tartışılmaya devam ediyor. Atıkların parçalanmasıyla oluşan mikroplastiklerin doğaya karıştığı, su kaynaklarına ulaştığı ve gıda zincirine kadar taşınabildiği ifade ediliyor. Bu durumun yalnızca çevreyi değil, insan sağlığını da yakından ilgilendiren bir sorun olarak öne çıktığı belirtiliyor.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde, Türkiye'nin ekonomik gelir amacıyla Avrupa'dan gelen plastik atıkları kabul ederken bunun çevresel etkilerinin de dikkate alınması gerektiği vurgulanıyor. Açıklamada, "Türkiye para için Avrupa'nın çöpünü toplarken halkının sağlığını tehlikeye atıyor. Birçok mikroplastik doğaya ve gıdaya karışıyor." ifadelerine yer verildi.
Açıklamada, yaşanan tablonun yalnızca bugünü değil, gelecek yılları da ilgilendiren bir sorun olduğuna dikkat çekildi. Açıklamada, "Ciddi anlamda insan sağlığını ve çevre sağlığını tehdit eden ve sosyal problemlere yol açan bir kirlilikle karşı karşıyayız. Gelecek nesilleri de tehlike altına alan ve etkileri çok somut bir biçimde gün yüzüne çıkan bir problem olarak karşımıza çıkıyor." denildi.
Plastik atık ithalatına ilişkin değerlendirmede çözüm önerisi de paylaşıldı. Açıklamada, "Bunun önüne geçmenin yolu aslında çok somut. O da plastik atık ithalatının yasaklanması." ifadeleri kullanıldı.
