Bursa Eskişehir Bilecik Kalkınma Ajansı (BEBKA), Kalkınma Ajansları Kültür Yayınları kapsamında hazırlanan iki yeni eserin tanıtımını Eskişehir’de gerçekleştirdi. “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Eskişehir Çifteler Hara-yı Hümayunu” ve “Tursun Fakih: Hayatı, Edebi Şahsiyeti ve Eserleri” adlı kitapların tanıtıldığı programda, Eskişehir’in atçılık geçmişi ve Osmanlı Devleti’nin kuruluş dönemindeki edebiyat çalışmaları ele alındı.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında hazırlanan kitapların tanıtım toplantısına BEBKA Genel Sekreter Vekili Sabri Bayram, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Emine Gümüşsoy, Prof. Dr. İsmet Çetin, kamu kurumları, yerel yönetimler ve ilgili kuruluşların temsilcileri katıldı.
Programın açılışında konuşan BEBKA Genel Sekreter Vekili Sabri Bayram, Bursa, Eskişehir ve Bilecik’in tarihi geçmişine değinerek, bölgenin kültürel değerlerinin kayıt altına alınmasına yönelik çalışmalar yürüttüklerini söyledi.
Sabri Bayram, “Bölgesel kalkınma yalnızca ekonomik büyüme, sanayi ve üretim kapasitesinin geliştirilmesiyle sınırlı değildir. Bir bölgenin tarihi ve kültürel değerlerinin korunması, tanıtılması ve gelecek nesillere aktarılması da sürdürülebilir kalkınmanın önemli unsurlarından biridir. Bursa, Eskişehir ve Bilecik illerini kapsayan bölgemiz, tarih boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış, üretim kültürü, edebiyatı ve tarihi şahsiyetleriyle Anadolu’nun en önemli kültür merkezlerinden biri olmuştur” ifadelerini kullandı.
Türk kültüründe atın tarih boyunca taşıdığı anlamlara da değinen Sabri Bayram, “Türk kültüründe at, tarih boyunca bir ulaşım ve savaş aracı olmasının yanı sıra özgürlüğün, gücün ve sadakatin simgesi olmuştur. Destanlarımızda, atasözlerimizde ve efsanelerimizde önemli bir yere sahip olan at, kimi zaman insanın en yakın dostu, kimi zaman da Türk’ün kanadı olarak nitelendirilmiştir. Bu köklü atçılık geleneğinin önemli merkezlerinden biri olan Eskişehir, Çifteler Hara-yı Hümayunu ile Osmanlı döneminde de önemli bir yere sahip olmuştur” dedi.
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Emine Gümüşsoy, Çifteler Hara-yı Hümayunu üzerine hazırladığı kitabın ortaya çıkış sürecini anlattı. Eskişehirli olduğunu ve uzun yıllardır kent tarihi üzerine çalışmalar yaptığını belirten Prof. Dr. Emine Gümüşsoy, “Üç aydır Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Rektörlüğü görevini yürütmekteyim. Rektör olduğumda yaptığım ilk toplantıda da söylediğim gibi ben Eskişehirliyim, ESOGÜ’lüyüm ve Eskişehirsporluyum. Her üçünden de her zaman gurur duydum” dedi.
Kitabın ilk olarak Eskişehir Osmangazi Üniversitesi tarafından yayımlandığını anlatan Prof. Dr. Emine Gümüşsoy, “Elimizde gördüğümüz bu kitap, benim yıllar önce Eskişehir’e ve Eskişehir tarihine katkı sunmak amacıyla hazırlamış olduğum bir kitaptı. Dönemin Rektörü Prof. Dr. Kemal Şenocak döneminde ben bu işi üstlenmiştim ve kitap ilk olarak üniversitemizde basılmıştı. Şu anda elimizde gördüğümüz kitap ise bunun geliştirilmiş bir hali. Çeşitli ilaveler yapıldı, kitap yeniden gözden geçirildi” ifadelerini kullandı.
Çifteler Hara-yı Hümayunu’nun kuruluşuna ilişkin bilgiler paylaşan Prof. Dr. Emine Gümüşsoy, “Neden Çifteler Hara-yı Hümayunu dedik? Osmanlı arşiv belgelerinde Çifteler Hara-yı Hümayunu olarak geçtiği için bu ismi kullandık. Bugün Mahmudiye, atçılık merkezi olarak nitelendirilen bir yer. Biliyorsunuz, Mahmudiye Atçılık Meslek Yüksekokulumuz da Mahmudiye’de bulunuyor. Ancak Osmanlı arşiv belgelerinde Çifteler Harası olarak geçiyor. Burası, 1815 yılında kurulan Osmanlı Devleti’nin ilk resmi harasıdır” diye konuştu.
Haranın at yetiştirilen bir yer olduğunu açıklayan Prof. Dr. Emine Gümüşsoy, Osmanlı döneminde sarayın at ihtiyacının karşılanması amacıyla kurulan bu kurumun Cumhuriyet döneminde de varlığını sürdürdüğünü belirtti. Prof. Dr. Emine Gümüşsoy, kitabın büyük bölümünün Osmanlı arşiv belgelerine dayandığını ve dönemin kayıt sistemi sayesinde kurumun geçmişinin ayrıntılı biçimde incelenebildiğini söyledi.
Prof. Dr. İsmet Çetin ise “Tursun Fakih: Hayatı, Edebi Şahsiyeti ve Eserleri” adlı kitabının hazırlanma sürecini anlattı. Tarihin eleştirel bir gözle incelenmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. İsmet Çetin, Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde Tursun Fakih’in düşüncelerine dikkat çekti.
Prof. Dr. İsmet Çetin, “Osman Gazi, Osmanlı Devleti’ni kurmayı düşündüğünde Şeyh Edebali’nin, Tursun Fakih’in ve meşveret heyetinin bulunduğu bir toplantıda, ‘Ben bu devleti kuracağım’ diyor. Tursun Fakih’in Osman Gazi’ye, ‘Sen bir sancak beyisin’ diyerek Karamanoğulları’na bağlı bir beylik olarak devam edilmesi yönündeki düşüncesini dile getirmesi, o dönemde bir bilim insanının itirazı ve demokratik bir temayülün ifadesidir” dedi.
Tursun Fakih’in edebiyat tarihindeki yerini de değerlendiren Prof. Dr. İsmet Çetin, Oğuz Türkçesinin 12. yüzyıldan sonra gelişmeye başladığını, 13. yüzyılda ise önemli eserlerin ortaya çıktığını anlattı. Prof. Dr. İsmet Çetin, Kirdeci Ali, Mağzaloğlu Hasan, Tursun Fakih ve Hasanoğlu’nun bu dönemin isimleri arasında bulunduğunu belirtti.
Kitabın hazırlanmasına ilişkin konuşan Prof. Dr. İsmet Çetin, “Hazreti Ali ile ilgili bir doktora çalışması yapıyordum. Çocukluğumda köy odalarında anlatılan Hazreti Ali cenknameleri vardı. Bunları çocukluğumuzda dinlerdik ve anlatılanlar hafızamda kalmıştı. Fuat Köprülü’nün ‘Türk Edebiyatı Tarihi’ adlı eserini okurken bu cenknamelerle karşılaştım. Buradan hareketle Hazreti Ali ile ilgili cenknameleri okurken Tursun Fakih ismine rastladım. Böylece Tursun Fakih üzerine çalışmamın da kapısı aralanmış oldu” ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. İsmet Çetin, eski metinlerin okuyucular tarafından anlaşılabilmesi için kitapta bazı kelimelerin günümüzdeki karşılıklarına yer verdiğini belirterek, “Ben de mümkün olduğunca bu mesnevilerde yer alan ve günümüzde kullanılmayan bazı kelimelerin bugünkü anlamlarını dipnotlar halinde gösterdim. Böylelikle metinlerin okuyucular tarafından daha kolay anlaşılmasını sağlamaya çalıştım” dedi.
Katılımcıların sorularının yanıtlandığı program, kitap takdimi, imza etkinliği ve hatıra fotoğrafı çekimiyle sona erdi. Tanıtımı yapılan iki kitabın BEBKA’nın internet sitesindeki Doküman Merkezi bölümünden ücretsiz okunabileceği ve indirilebileceği bildirildi.





