Eskişehir Büyükşehir Belediyesi AK Parti Meclis Üyesi Mehmet Bilen şu ifadeleri kullandı:

“Meclis gündemimize sunulan 2027 mali yılı tahmini bütçesini incelediğimizde, 2026 yılı bütçe ödeneğinin kurum tarafından 13 milyar 835 milyon TL olarak belirlendiği, 600 milyon TL ek ödenek ile bütçe ödenekleri toplamının 14 milyar 400 milyon TL’ye çıkarıldığı görülmektedir. Ekim ayı itibarıyla gider toplamının 11 milyar 415 milyon 916 bin TL olduğu ve muhtemelen yıl sonunda giderin tam olarak gerçekleşeceği anlaşılmaktadır. 2027 yılı bütçesinde ise ödenekler toplamının 2026 yılına göre yüzde 29 artışla 18 milyar 600 milyon TL olarak belirlendiği görülmüştür.

Gider tahmininin rakamsal olarak tutması önemli olmakla beraber, bir gider kaleminden diğerine aktarmalar yaparak gider tahmininin tutturulması doğru değildir. Sermaye giderlerinden kesip mal ve hizmet alım giderlerine, faiz giderlerine aktarma yaparak gider bütçesini tutturabilirsiniz ancak planlanan yatırımları maalesef yapamazsınız.

Personel giderleri ile Sosyal Güvenlik Kurumuna devlet primi giderlerine 2026 yılında 1 milyar 555 milyon 119 bin TL ödenek ayrıldığı, ekim sonu itibarıyla bunun 1 milyar 362 milyon 304 bin TL’sinin gerçekleştiği görülmektedir. Muhtemel yıl sonu gerçekleşmesinin tahmini aşarak 1 milyar 650 milyon TL civarında olacağını söylemek mümkündür. Bu duruma göre 2027 yılında bu iki gider kaleminde yüzde 29’luk artış öngörülerek ödeneğin 2 milyar 132 milyon TL’ye çıkarıldığı anlaşılmaktadır.

Bu gider kaleminde dikkat çeken husus, 367 milyon 265 bin TL ödenek konulan sözleşmeli personel giderleridir. Sanata ve sanatçıya karşı olmak mümkün değildir. Ancak bu rakamların bütçe içerisinde makul seviyede tutulması gerektiği ortadadır. 2025 yılı ve 2026 yılının 10 ayında bu gider kaleminin maliyeti 507 milyon TL’dir. Bu rakamın en az yarısının kentsel dönüşümde veya diğer yatırım hizmetlerinde kullanılabileceğini, alınması geciken itfaiye araçlarının alınabileceğini düşünüyoruz. Öz kaynak yaratarak bu hizmetleri istediğiniz ölçüde sürdürebilirsiniz.

Mal ve hizmet alım giderlerinde 2026 yılında kurum tarafından 6 milyar 844 milyon 199 bin TL gider öngörülmüştür. Yıl içerisinde bu gider kalemine 550 milyon TL ödenek aktarılmış ve toplam ödenek 7 milyar 394 milyon 199 bin TL’ye çıkarılmıştır. Ekim ayı itibarıyla ödeneğin 6 milyar 278 milyon 982 bin TL’sinin kullanıldığı görülmektedir. Muhtemel yıl sonu rakamının ayrılan ödeneği aşacağı kanaatindeyiz. 2027 yılında ise bu gider kalemine ayrılan ödeneğin çok az bir artışla 8 milyar 763 milyon TL’ye çıkarıldığı görülmüştür.

Mal ve hizmet alım giderleri içerisinde yer alan üretime ve tüketime yönelik mal alımlarında, yolluk giderlerinde, temsil ve tanıtma giderlerinde, menkul mal ve gayrimaddi hak alım, bakım ve onarım giderlerinde, gayrimenkul bakım ve onarım giderlerinde 2026 yılı bütçesine göre 2027 yılında azalma öngörülmektedir. Hizmet alımlarında ise 2026 yılına göre yüzde 34 artış öngörüldüğü, hatta bazı giderlerde 2027 yılında 2025 yılı gerçekleşen rakamlarının da altında ödenek ayrıldığı anlaşılmaktadır.

Temennimiz bütçe ödenek rakamlarının tutmasıdır. Ancak özellikle mal ve hizmet alım giderlerinde bütçenin şaşacağı ortadadır. Bu kalem içerisinde yer alan bakım ve onarım giderlerine 2026 yılında 439 milyon 342 bin TL ödenek konulmuştur. Bu ödenek yetmemiş, yakın zamanda 350 milyon TL daha ödenek aktarılarak toplam rakam 789 milyon 342 bin TL’ye çıkarılmıştır. Ekim ayı itibarıyla bu hesapta 666 milyon 44 bin TL gerçekleşme varken 2027 yılında 469 milyon 477 bin TL ödenek tahmininde bulunulması yine bir öngörüsüzlüğün sonucu olarak karşımıza çıkmaktadır.

Faiz giderlerinin 2026 yılı için 250 milyon TL olacağı tahmin edilmiştir. Ekim ayı itibarıyla 399 milyon 262 bin TL gerçekleşme olmuşken 2027 yılında 450 milyon TL faiz gideri tahmininde bulunulması, bütçede gerçeklik ve samimiyet ilkelerinin göz ardı edildiğini göstermektedir.

2026 yılı için 558 milyon 673 bin TL ödenek ayrılan cari transferlere 2027 yılında 802 milyon TL ödenek ayrıldığı görülmektedir. Bu gider kalemi içerisinde hane halkına yapılan transferlerin 2026 yılına göre yüzde 42 artırılarak 616 milyon 915 bin TL’ye çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Sosyal belediyecilik açısından uygun bir artış olarak görülse de 2026 yılında 75 milyon TL’lik kaynağı kentsel dönüşümden alıp yol işlerine aktardığımızı unutmadan, bu tür yardımların bütçe içerisinde makul rakamlarda tutulması gerektiğini tekrar hatırlatmak istiyoruz.

Sermaye giderlerinin 2026 yılı ödeneğinin 2 milyar 700 milyon TL olarak belirlendiği, 2027 yılı için ise bu gider kalemine 4 milyar 800 milyon TL ödenek konulduğu anlaşılmaktadır. İlk etapta toplam bütçenin yüzde 26’sını oluşturduğu görülen ve olumlu bulunan bu rakamın gerçekleşme şansının olmadığı ortadadır. Belediyenin cari gelirleri, cari giderleri ve şirket zararlarını ancak karşılamaktadır. Bu haliyle belediyenin borçlanmadan veya taşınır satmadan yatırım yapması mümkün değildir. 2026 yılında belediye şirketine sermaye olarak aktarılan kaynak, 730 milyon TL nakit ve 550 milyon TL ayni olmak üzere toplam 1 milyar 280 milyon TL’dir.

Sermaye transferlerine 2026 yılında 669 milyon 189 bin TL ödenek konulduğu, ekim ayı itibarıyla 936 milyon 252 bin TL gerçekleşmenin olduğu, 2027 yılı için ise 450 milyon TL ödenek konulduğu anlaşılmaktadır. Bu konuda söylenecek söz şudur: ESKİ, Büyükşehir Belediyesini, Büyükşehir Belediyesi ise şirketleri finanse etmektedir.

Borç verme kaleminin 2027 yılı ödeneği 3 milyon TL olarak belirlenmiştir. Yedek ödeneğin ise 2027 yılı için 1 milyar 250 milyon TL olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

2026 yılında 13 milyar 835 milyon TL olarak tahmin edilen giderlerin ek ödenekle birlikte 14 milyar 435 milyon TL’ye çıktığı, ekim ayı itibarıyla bu ödeneğin 11 milyar 415 milyon 916 bin TL’sinin kullanıldığı görülmektedir. Muhtemelen gider tahmininin rakamsal olarak tutacağı ancak gider kalemleri tahminlerinde ciddi sapmalar olacağı anlaşılmaktadır. 2027 yılı gider bütçesinde ise tahmin edilen tüm gider kalemlerinde farklılık yaşanacağını ve gider bütçesinin tutmayacağını şimdiden söylemek mümkündür.

Gelir bütçesi tahmininizi gerçekçi ve doğru bir şekilde yapmanız, hangi hizmetler için ne ölçüde kaynak ayıracağınız konusunda size yardımcı olacak, gerçekleşme şansı yüksek olan gelir tahminine uygun gider bütçesi yapmanızı kolaylaştıracaktır. Gerçeğe uygun olmayan gelir tahminleri ise gerçekleşme yüzdesi çok düşük, başarısız bir bütçe hazırlanmasına yol açacaktır. Yapacağınız hizmetlerin etkinliği azalacak, stratejik planla taahhüt ettiğiniz hizmetlerin aksaması veya yapılamaması gibi bir durumla karşı karşıya kalacaksınız. Durum işte tam olarak budur.

2025 yılında 13 milyar 187 milyon 900 bin TL olarak gerçekleşen bütçe gelirlerinin 2026 yılında yüzde 4 artışla 13 milyar 750 milyon TL olarak tahmin edildiği görülmektedir. Kurumun birkaç ay önce teşebbüs ve mülkiyet gelirlerinde 90 milyon TL, diğer gelirler içerisinde yer alan merkezi idare payında 500 milyon TL, para cezalarında ise 10 milyon TL olmak üzere toplam 600 milyon TL daha ek gelir öngörerek 2026 yılı gelir bütçesini 14 milyar 350 milyon TL olarak belirlediği anlaşılmaktadır. Ekim sonu itibarıyla 11 milyar 681 milyon 649 bin TL gerçekleşme olmuş, 2027 yılı bütçe gelir tahmini ise 17 milyar 500 milyon TL olarak belirlenmiştir.

Bütçe gelirleri içerisinde yer alan vergi gelirlerinde, 2026 yılı bütçesinde 79 milyon 612 bin TL vergi geliri öngörülmüş, ekim sonu itibarıyla 74 milyon 954 bin TL’si gerçekleşmiştir. Yıl sonunda muhtemelen 90 milyon TL vergi geliri elde edileceği ve vergi gelirlerinde yasal artış yapılması gerektiği ortadayken gelir azalması beklenerek 86 milyon 342 bin TL vergi geliri tahmininde bulunulmasını anlayamadık.

Belediyenin öz gelir kalemleri içerisinde yer alan vergi gelirlerinde bazı vergi türlerinde 2026 yılı tahmininin de altında kalındığı, bazılarında ise aynı tahmin rakamlarına yer verildiği anlaşılmıştır. Vergi gelirlerinin artırılması yönünde kuruma önerimiz şudur: Belediyenin doğrudan topladığı en önemli vergi kalemi, kendi yetki alanındaki meydan, bulvar, cadde ve ana yollar ile buralara cephesi bulunan binalardaki ilan ve reklamlardan alınan vergidir. Bunun için ilan ve reklam vergisi optimizasyonu sağlanmalı, dijital ve mobil saha taraması yapılmalı, metrekare ve tür bilgileri güncellenmeli, geçici ve dijital mecralar takip edilmelidir.

Büyükşehir sınırları içerisinde tahsil edilen veya kurumlar aracılığıyla aktarılan dolaylı yerel vergilerde kaçakların önlenmesi bütçeye doğrudan katkı sağlayacaktır. Vergi gelirlerini artırmak, yeni vergi mükellefleri bulmanın yanı sıra tahakkuk eden alacakların zamanında tahsil edilmesiyle mümkündür.

Teşebbüs ve mülkiyet gelirlerinde 2026 yılında 1 milyar 288 milyon 552 bin TL gelir tahmininde bulunulduğu, 90 milyon TL ek gelir beklentisiyle bu rakamın 1 milyar 378 milyon 552 bin TL’ye çıkarıldığı görülmektedir. Ekim sonu itibarıyla 1 milyar 256 milyon 732 bin TL gerçekleşme olmasına rağmen 2027 yılında 1 milyar 218 milyon 252 bin TL gelir tahmininde bulunulması, bu gelir kaleminin ciddi şekilde sorgulanması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Bu gelir kalemi içerisinde yer alan mal ve hizmet satış gelirlerinin 2027 yılı tahmininin, 2025 yılı kesinleşen gelirleriyle neredeyse aynı rakamda tutulmasının gerekçesinin idare tarafından izah edilmesi gerekmektedir. Belediyenin mülkiyetinde veya tasarrufunda bulunan alanların ticari potansiyelinin doğru değerlendirilmesi düzenli nakit akışı sağlayacaktır. Bu nedenle rayiç kira güncellemeleri yapılmalı, atıl alanlar değerlendirilmeli ve değer artış payları titizlikle takip edilerek tahsil edilmelidir.

Alınan bağış ve yardımlar ile özel gelirlerde, 2026 yılında 29 bin TL olarak tahmin edilen gelirde ekim sonu itibarıyla 25 milyon 188 bin TL gerçekleşme olduğu, 2027 yılında ise yine 29 bin TL gelir tahmininde bulunulduğu anlaşılmıştır.

Diğer gelirlerde ise 2026 yılında 11 milyar 381 milyon 838 bin TL gelir tahmininde bulunulmuş, yıl içerisinde 510 milyon TL ek kaynakla rakam 11 milyar 891 milyon 838 bin TL’ye çıkarılmıştır. Ekim ayı itibarıyla 9 milyar 922 milyon 637 bin TL gelir gerçekleşmiş, 2027 yılında ise 15 milyar 195 milyon 414 bin TL gelir tahmininde bulunulmuştur. Bu gelir kalemi içerisinde merkezi idare vergi gelirlerinden alınan payların toplam gelir bütçesinin yüzde 86’sını oluşturduğu anlaşılmıştır.

Bu payın yüksekliği, belediyelerde öz gelir yaratma isteğinin azalmasına, makroekonomik dalgalanmalara karşı kırılganlığa, bütçe planlamasında belirsizliklere ve mali disiplin zafiyetine yol açacaktır. Bu durum aynı zamanda idari ve siyasi sonuçlar doğuracaktır.

Vatandaşlar, ödedikleri yerel vergilerin karşılığını sorgulama refleksini kaybedebilir. Belediye hizmetlerindeki aksaklıklarda yerel yönetimlerin merkezden yeterli ödenek gelmediği gerekçesine sığınması kolaylaşır ve siyasi sorumluluk belirsizleşir. Öz gelirlerle finanse edilmeyen bütçelerde, yerel halkın gerçek öncelikleri yerine merkezi politikalarla uyumlu veya popülist projelere ağırlık verilme ihtimali artar. Belediyemizin bu gerçekler karşısında mutlaka öz gelirlerini artırma yoluna gitmesi gerekmektedir.

Sermaye gelirlerinin 2026 yılı için 1 milyon 7 bin TL olarak tahmin edildiği, ekim ayı itibarıyla 407 milyon 260 bin TL gerçekleşme olduğu, 2027 yılında da 1 milyon 8 bin TL tahmini gelir yazıldığı anlaşılmıştır.

Bundan önceki bütçe görüşmelerimizde bu gelir kaleminin gider bütçesini dengelemek için şişirildiğini söylemiştik. Gelir bütçesi tahmininizi gerçekçi ve doğru bir şekilde yapmanızın, hangi hizmetler için ne ölçüde kaynak ayıracağınız konusunda size yardımcı olacağını, gerçekleşme şansı yüksek gelir tahminine uygun gider bütçesi yapmanızı kolaylaştıracağını ifade etmiştik.

2026 yılında 550 milyon TL değerinde gayrimenkulü satmadık. Satıp onun yerine vatandaşa yatırım da yapmadık. Maalesef şirket borçları için SGK’ya verdik. Buradan şu uyarımızın dikkate alınmasını istiyoruz. Bu durum bir nevi ayni sermaye artırımı olarak değerlendirileceğinden mali hizmetlerin işlemle ilgili kayıtlarında dikkatli olması gerekmektedir.

Sayın Başkan, değerli meclis üyeleri, görünen odur ki belediyemiz öz kaynak yaratıp gelirlerini artırma yönünde ciddi anlamda sıkıntı içerisindedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi özel hukuk tüzel kişileri olan bu şirketler, belediye bütçesine yük olmaktan çıkarılarak net gelir kaynağına dönüştürülebilir. Şirketlerin yalnızca belediyeye iş yapan kapalı yapılar olmaktan çıkıp serbest piyasaya mal ve hizmet üreterek öz kaynak yaratan kuruluşlar haline gelmesi sağlanabilir.

Finansmanın ekonomik sınıflandırması tablosunda 18 milyar 600 milyon TL gidere karşılık 17 milyar 500 milyon TL gelir öngörüldüğü ve 1 milyar 100 milyon TL net borçlanma kaynağı karşılık gösterilmek suretiyle bütçede denklik sağlandığı anlaşılmıştır.

237 sayılı Taşıt Kanunu’na göre 2026 yılında satın alınacak taşıtları gösteren T1 cetvelinde 52 adet araç alınacağı beyan edilmişti. Buradan soruyoruz Sayın Başkan, kaç tanesini aldınız? 2027 yılında T1 cetveline alacağız diye koyduğunuz 195 aracı bu bütçeyle gerçekten alabilecek misiniz?

Büyükşehir Belediyesi 2027 yılı gelir tarifelerindeki artışlara ilişkin değerlendirmemize gelince, Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Dairesi Başkanlığı gelir tarifelerinde yüzde 30, izne tabi ilan, reklam ve tanıtım uygulamalarına ilişkin izin belgesi ücretlerinde yüzde 50 ila yüzde 100 arasında artış yapıldığı görülmektedir.

Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı gelir tarifesinde yer alan iki kişilik mezar yerinin 85 bin TL’ye, dört kişilik mezar yerinin 170 bin TL’ye, mezarlıklarda çeşme yapım izin ücretlerinin ise 50 bin TL’ye çıkarıldığı görülmektedir.

Gençlik ve Spor Hizmetleri Dairesi Başkanlığı gelir tarifesinde yer alan Kentpark Yüzme Havuzu’nda sekiz hafta süreyle haftada iki gün düzenlenen yaz spor okullarının ücretinin 3 bin TL’den 4 bin 200 TL’ye çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Gelir tarifelerinde en az yüzde 30, en fazla yüzde 100 oranında değişiklik yapılmasına rağmen teşebbüs ve mülkiyet gelirlerinde bir önceki yıla göre artış yerine azalma olması gerçekten merak uyandırmıştır.

Geçen yılki bütçe görüşmelerimizde gündemi meşgul eden Yılmaz Büyükerşen Balmumu Heykeller Müzesi gibi eğitime vakfedilen müzelerin gelirlerinin hangi gelir kalemi hesaplarından takip edildiğinin ve gelir dağıtım tablosunun yazılı olarak grubumuza verilmesini önemle arz etmiştik. Hala bekliyoruz Sayın Başkan.

Belediyeler ancak tahmin ettikleri bütçeleri tutturur, gelirlerini tahmin ettikleri gelirlerin üzerine çıkarır ve bunu halka hizmet olarak sunarlarsa başarılı olurlar. Bizler de bu duruma şapka çıkarırız. Ancak tahmin ettikleri bütçeleri tutturamaz, bu bütçelere göre planladıkları yatırımları yapamaz, buna uygun performans sergileyemez ve stratejik planlara uymazlarsa bunun adı tam bir başarısızlıktır. Algıyla belediye yönetilemez, algıyla başarı yakalanamaz.

Sayın Başkan, değerli meclis üyeleri, bütçelemede dikkat edilmesi gereken tutarlılık, gerçekçilik ve samimiyet ilkelerinin bu bütçede var olduğuna inanmıyoruz. 2026 ve 2027 yılı tahmini bütçe rakamlarına baktığımızda yaptığınız bütçeyi öngörüsüz buluyor ve güvenilir olmayan bilgilerle hazırlanmış olduğunu düşünüyoruz.

Bu gerekçelerle komisyon raporuna karşı oy vereceğimizi belirtir, karşı oy yazımızı Plan ve Bütçe Komisyonu çoğunluk raporuna eklenmek üzere yüce meclisinizin bilgilerine sunarız.”