Şükrü Akbıyık’tan Odunpazarı Belediyesi’nin 2027 bütçesine sert eleştiri

Odunpazarı Belediyesi AK Parti Meclis Üyesi Şükrü Akbıyık şu ifadeleri kullandı;

"2025 yılı gider bütçesi gerçekleşme oranı yüzde 66,73 idi. Bunun anlamı, bütçenin şişirme rakamlarla hazırlandığı, yani öngörülen gider tahminlerinin hayali olarak planlandığıdır. Gider oranının düşük kalması; planlanan altyapı, üstyapı, sosyal hizmetler ve projelerin hayata geçirilemediği anlamına gelir. Bu durum, bütçe disiplini ve ödenek yönetimindeki beceriksizlik veya öngörüsüzlük olarak yorumlanır.

2025 yılında 3 milyar 480 milyon TL bütçe gelirinin 340 milyon TL’si idare tarafından tahsil edilememiş, üstüne 315 milyon TL’lik belediye mal varlığı satılmış; karşılığında ise 2025 yılında 1 milyar TL civarında yatırım tahmin edilmesine rağmen ancak 279 milyon TL tutarında yatırım gerçekleştirilmiştir.

Odunpazarı Belediyesi 2026 yılı bütçe kararnamesinde bütçe gideri ödenekler toplamı 5 milyar 250 milyon TL olarak belirlenmiş, 2026 yılının ilk 9 ayı sonunda 2 milyar 692 milyon TL bütçe gideri gerçekleşmiştir. Kurum tarafından 2026 Yılı Mali Durum ve Beklentiler Raporu’nda, yıl sonunda 4 milyar 545 milyon TL olarak gerçekleşeceği tahmin edilmiştir.

Bu beklentiye göre, 2027 yılı bütçe gideri ödenekler toplamının yüzde 60 artışla 7 milyar 250 milyon TL olarak belirlendiği ve 2026 yılı tahmini gider bütçesine göre ise 2027 yılında gider bütçesinde yüzde 58’lik bir artışın öngörüldüğü tespiti yapılmıştır.

Personel ve sosyal güvenlik giderleri için 2027 yılı bütçesinde 983 milyon 48 bin TL gider tahmininde bulunulduğu, 2026 yılında sözleşmeli personele ödenecek ücretin 11.000 TL olarak belirlendiği, 2027 yılında da aynı tutarın gerçekleşeceği tahmininde bulunulduğu anlaşılmıştır. Burada dikkat çeken konu ise sözleşmeli personele ödenecek ücret ile bu ücrete karşılık gelen sosyal güvenlik priminin aynı tutarda belirlenmesidir.

Mal ve hizmet alım giderleri kurum tarafından 2026 yılında 2 milyar 686 milyon TL tahmin edilmesine rağmen, yıl sonunda 3 milyar 34 milyon TL olarak gerçekleşeceği öngörülmüştür. 2026 yılı bütçesine göre yüzde 44, tahmini gerçekleşme rakamına göre ise yüzde 27’lik bir artışın olacağı değerlendirilmiştir. Bu gider kalemi içinde temsil ve tanıtma giderlerinin bir önceki yıl tahminine göre azaltıldığı, görev giderleri ile hizmet alım giderlerinde yüzde 40 artışın öngörüldüğü tespit edilmiştir. Özellikle 2026 yılı ilk 9 aylık gider gerçekleşmelerine bakıldığında, mal ve hizmet alım gider kalemlerinin 2027 yılında tahmin edilen rakamın üstüne çıkacağını söylemek mümkün olacaktır.

2026 yılında 82 milyon TL olarak belirlenen faiz giderlerinin kurum tarafından 119,3 milyon TL olarak gerçekleşeceği öngörülmesine rağmen, 2027 yılı bütçesine 100 milyon TL olarak konduğu anlaşılmaktadır.

2026 yılında 165,9 milyon TL olarak belirlenen cari transferlerin kurum tarafından yıl sonunda 198,2 milyon TL olarak gerçekleşeceği öngörülmüştür. 2027 yılı bütçesine ise 143 milyon TL ödenek konduğu anlaşılmıştır. Bu gider kaleminde hane halkına yapılan transfer, yurt dışına yapılan transfer ve gelirden ayrılan paylar için 2026 yılında 115,5 milyon TL kaynak ayrılmasına rağmen, 2027 yılında ayrılan ödeneğin 73,5 milyon TL’ye düşürüldüğü görülmüştür.

2025 yılında 279,4 milyon TL olarak gerçekleşen sermaye giderleri, 2026 yılında kurum tarafından 1 milyar 109 milyon TL olarak belirlenmiş, 2026 yılının 9 ayı sonunda 342 milyon TL gerçekleşmenin olduğu, kurum tarafından yıl sonunda ise 607 milyon TL olacağı öngörülmüştür. 2027 yılı için sermaye giderlerine bütçede 1 milyar 490 milyon TL kaynak ayrıldığını görmek elbette bizleri mutlu eder. Ancak 2027 yatırım programında 96 araç alımı listesi vermenize rağmen, bütçede T-1 cetvelinde 2027 yılında 32 araç listesi göstermeniz karşısında endişe duyduğumuzu ifade etmek istiyoruz.

2026 yılı bütçesinde 1 milyar 109 milyon TL sermaye gideri tahmininde bulunup sonra, “Hayır, bu rakam yıl sonunda ancak 607 milyon TL olur” demek, şimdi de 2027 yılı için bu gider kalemine 1 milyar 490 milyon TL ödenek koymak, bütçe konusundaki başarınızı ciddi anlamda ortaya koymaktadır.

Sermaye transferlerinde, 2027 yılı bütçesinde ani bir şirket kararı ortaya çıkmazsa 2.000 TL kaynak ayrıldığı; gider kalemlerinde yer alan borç verme işlemlerinde 40 milyon 893 bin TL ödenek ayrıldığı, bu ödeneğin ise İşletme ve İştirakler Müdürlüğü alt işletmelerince kullanılacağı tahmin edilmektedir. Bunun anlamı, bu işletmelerin zarar ettiği ve zararların bütçeden karşılandığı şeklinde yorumlanabilir.

Yedek ödeneklerin 2027 yılında 625 milyon TL olarak belirlendiği anlaşılmaktadır. Önceki dönemdeki tahmini gider bütçesindeki yüzde 33’lük sapma ve 12,5 milyon TL olarak tahmin ettiğiniz diğer hizmet alımlarının 572 milyon TL olarak gerçekleşmesi, bizlere bütçe yapma ve yönetme yeteneğiniz hakkında yeterli bilgiyi zaten vermektedir.

İl belediyelerinin ve nüfusu 25.000’i aşan belediyelerin, 31.12.2028 tarihine kadar sahipsiz ve güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve rehabilitasyonları sağlanıncaya kadar bakımlarının yapılması ile rehabilitasyonun sağlanması amacıyla bütçeye, en son kesinleşmiş gelirlerin binde 5’i oranında kaynak ayırması gerektiği; söz konusu kaynağın amacı dışında kullanılamayacağı ve bahsi geçen kaynağın 5 9 9 10 kodu ile 5199 sayılı Kanun kapsamında sokak hayvanlarının rehabilitasyonuna ilişkin hizmetler fonksiyonel kodunda izlenmesi gerektiği açıklanmıştır.

Yine 2024 yılına ait Sayıştay raporunda, şirketten alınan temizlik, özel güvenlik ve diğer hizmet alımlarının 3 5 1 04 ekonomik alt kodlu müteahhitlik hizmetlerinde değil; 3 5 1 08 temizlik hizmet alım giderleri, 3 5 1 09 özel güvenlik hizmet alım giderleri ve 3 5 9 90 diğer hizmet alımları kodunda izlenmesi gerektiği eleştirisinin yapıldığı ortadadır. Bu gider kalemlerini tek başlıkta bir çuvala doldurarak, “Anlayan anlasın” mantığıyla bu işler maalesef yürümez. Bu kodlara ilişkin tahminlerin bütçede yer alıp almadığını, bütçe kitapçığında giderlerin ekonomik sınıflandırılması cetvelini göremediğimiz için maalesef değerlendiremedik.

Park ve Bahçeler Müdürlüğünün 2026 yılında 18 milyon TL olarak tahmin edilen tüketime yönelik mal ve malzeme alımlarının yüzde 409 artışla 2027 yılında 107 milyon 469 bin TL olarak tahmin edilmesi; Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğünün 2026 yılında 27 milyon TL olarak tahmin edilen mal ve hizmet alım giderlerinin 2027 yılında 120 milyon 700 bin TL olarak tahmin edilmesi; Yazı İşleri Müdürlüğünün 2026 yılında 18 milyon 954 bin TL olarak tahmin edilen personel giderlerinin 2027 yılında yüzde 94 artışla 36 milyon 755 bin TL olarak tahmin edilmesi; İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğünün 2026 yılında 525 bin TL olarak tahmin edilen hizmet alımlarının yüzde 86,5 artışla 2027 yılında 980 milyon TL olarak tahmin edilmesi; Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğünün 2026 yılında 22 milyon 710 bin TL olarak tahmin edilen hizmet alımlarının 2027 yılında yüzde 53 artışla 34,7 milyon TL olarak tahmin edilmesi, bütçede dikkate değer konular olarak görülmüştür.

Odunpazarı Belediyesi 2026 yılı bütçe kararnamesinde bütçe gelirleri 4 milyar 750 milyon TL olarak tahmin edilmiş, 2026 yılının ilk 9 ayı sonunda 3 milyar 98 milyon TL net bütçe geliri gerçekleşmiştir. Kurum tarafından Mali Durum ve Beklentiler Raporu’nda yıl sonunda 4 milyar 961 milyon TL tutarında gerçekleşme beklendiği öngörülerek, 2027 yılı bütçe gelir toplamının 2026 yılı bütçe tahminine göre yüzde 31,5, gerçekleşme tahminine göre ise yüzde 26 artış göstereceği anlaşılmaktadır.

2025 yılında 372 milyon TL olarak gerçekleşen vergi gelirlerinin, 2026 yılında yüzde 211 oranında artışla 1 milyar 157 milyon TL olarak tahmin edildiği, 2027 yılında ise yüzde 9,4’lük artışla 1 milyar 265 milyon 474 bin TL olarak tahmin edildiği anlaşılmıştır. Kamuoyuna ait vergi gelirleri her yıl yeniden değerleme oranında belirlenmesine rağmen, gelir bütçesindeki 2026 yılındaki yüzde 211’lik artış ile 2027 yılındaki yüzde 9’luk artış tahmini öngörünüzü buyurun, siz nasıl yorumlayacaksanız öyle yorumlayın.

2025 yılında 386,2 milyon TL olarak gerçekleşen teşebbüs ve mülkiyet gelirlerinin, 2026 yılında kurum tarafından 717,7 milyon TL olarak tahmin edildiği, 2027 yılında ise tahmine göre yüzde 30’luk artışla 955 milyon 500 bin TL olarak belirlendiği anlaşılmaktadır. Bu gelir kalemi içinde yer alan çevre kirliliğini önleme gelirlerinin kurum tarafından 300 milyon TL olarak tahmin edildiği, oysa bu döneme ait evsel katı atık net sistem maliyetinin Meclisçe oy çokluğuyla 270,6 milyon TL olarak belirlendiği ortadadır. Ortada kesin bir rakam dururken bütçeye şişirme bir rakamın yazılması ise konudan epey uzak olduğunuzu göstermektedir. Bütçe gelirleri içinde 3 1 2 14 kodu ile takip edilen çevre kirliliğini önleme gelirlerinin, 3 6 0 1 01 evsel katı atık toplama ve taşıma ücreti başlığı altında kodlanması gerektiğini muhasebe yönetmeliği açısından sizlere hatırlatmak isteriz.

2025 yılında 101 milyon TL olarak gerçekleşen kira gelirlerinin, 2026 yılında 123 milyon TL artışla 224 milyon TL olarak belirlenmesi, 2027 yılında ise sadece 2,5 milyon TL artışla 226,5 milyon TL olarak belirlenmesi izaha muhtaç bir durumdur.

Alınan bağış ve yardımların 84 milyon 12 bin TL olarak belirlendiği, kurumlardan ve kişilerden 80 milyon TL bağış beklendiği, bunun gerçekleşmesi hâlinde kurum adına iyi bir gelir kaynağı olacağı anlaşılmaktadır. Bu gelir kalemi içinde yer alan proje yardımlarının 3 yıldır bütçede aynı rakamla tahmin edilmesi ve gerçekleşmenin olmaması ise üzerinde ciddi olarak düşünülmesi gereken bir konu olarak durmaktadır.

Diğer gelirlerin 2027 yılında 3 milyar 847 milyon TL olarak tahmin edildiği, bu gelir kaleminde tahminin üstünde gelir gerçekleşmesi olduğu 2025 yılı verilerinden anlaşılmaktadır. Kişi ve kurumlardan alınan, özellikle vergi gelirlerinden alınan payın tahmini bütçenin yüzde 53’ünü oluşturduğu görülse de gerçekleşme rakamlarında yüzde 65’e varan oranları bulduğu istatistikler ortaya koymaktadır. Bu gelir kalemi içinde tanımlanamayan “Diğer çeşitli gelirler” başlığı altında sunulan 150 milyon TL gelirin hangi kalemlerden oluştuğunu ayrı kodlarda görmek, Meclisin bilgi alması açısından daha iyi olurdu diye düşünüyoruz.

2027 yılında kurumun 104 milyon 4 bin TL satış öngörerek bütçeye 104 milyon 4 bin TL sermaye geliri koyduğu anlaşılsa da önümüzdeki gider bütçesi incelendiğinde çok daha fazla gayrimenkul satışı gerçekleştireceği ortadadır. Diğer bir konu da 2022 yılında gerçekleştiği görülen 15.600 TL tutarındaki bir taşınmaz satış bedelinin hâlâ kayıtlarda devir olarak yer almasıdır. Konuyla ilgili Meclisin bilgilendirilmesinin doğru olacağı kanaatindeyiz.

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 11.06.2025 tarihinde yayımladığı Bütçe Hazırlama Rehberi kitapçığında, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında belediye şirketlerinde istihdam edilen şirket işçi sayıları cetvelinin bütçe cetvelleri içinde yer almadığı görülmüştür. Bu tarihten sonra konuyla ilgili bir değişiklik olup olmadığı hakkında Meclise bilgi verilmesini talep ediyoruz.

2026 yılı belediye gelir tarifeleriyle ilgili olarak genelde yüzde 20 ila yüzde 50 arasında değişen zamlar yapıldığı görülmekle beraber; Veteriner İşleri Müdürlüğü gelir tarifesindeki solucan gübresinin 2,5 kilogram, 10 kilogram ve 50 kilogramlık ücretlerinde Meclis kararına gerek duyulmadığı; 5 Ocak 2026 tarih ve 11 sayılı Meclis Kararı ile Güvercin Köy kümeslerinin aylık tahsis ve kullanım ücretinin 1.100 TL olarak belirlendiği ancak 2027 tarifesinde bu ücrete yer verilmediği; İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 4 23 kodu ile verilen imar teklifi ücretlerinin ciddi olarak ele alınması gerektiği; Park ve Bahçeler Müdürlüğünün 9.3 No.lu gelir tarifesindeki hobi bahçeleri kullanım ücretinin 3.750 TL’den 12.500 TL’ye çıkarıldığı; 25.02.2026 tarih ve 54 sayılı Meclis Kararı ile 6.600 TL olarak belirlenen misafirhane ücretinin 8.580 TL’ye çıkarıldığı; Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü 11.6’da verilen tali faaliyet ücreti ekleme ücretinin 5.000 TL olarak belirlendiği ve konuyla ilgili Meclis kararına ihtiyaç duyulup duyulmadığı; Yapı Kontrol Müdürlüğüne ait 6.40 kodu ile verilen proje müellifi kayıt bedeli ücretinin hukuki sorunları bulunduğu; Engelli Yaşlı Hizmetleri Müdürlüğüne ait 06.02.2026 tarih ve 54 sayılı Meclis Kararı ile belirlenen ücret tarifesiyle ilgili bilgilere 2027 yılında da yer verilmediği tespitleri tarafımızdan yapılmıştır.

Bahsi geçen konulara ilişkin bir açıklama yapılarak Meclise bilgi verilmesini talep etmekteyiz. Bu tespitlerimiz sonucunda bütçeye ret oyu vereceğimizi ifade eder, saygılar sunarım."