Ticaret Bakanlığı, ikinci el teknolojik ürünlerin belirli standartlar içinde yenilenerek garanti kapsamında yeniden satışa sunulmasına yönelik yeni yönetmeliği yayımladı. Resmî Gazete'de yayımlanan "Yenilenmiş Ürünler Hakkında Yönetmelik", 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Yeni düzenleme ile cayma hakkının kapsamı genişletilirken, Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi (YÜBİS) devreye alınacak, televizyonlar yenilenmiş ürün kapsamına dahil edilecek ve yenileme merkezlerine yönelik şartlar yeniden düzenlenecek.
Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, ikinci el piyasasında sıkça alım satımı yapılan teknolojik ürünlerin belirli standartlar çerçevesinde yenilenerek garantili şekilde yeniden satışa sunulmasını sağlayan yenilenmiş ürün ekosisteminin daha etkili hale getirilmesi amacıyla yeni düzenlemelerin hayata geçirildiği belirtildi. Açıklamada, "Ticaret Bakanlığı, yenilenmiş ürünler hakkında yeni yönetmelik ile cayma hakkını genişletiyor, YÜBİS üzerinden dijital takip sistemi kuruyor, televizyonları kapsama alıyor, yenileme merkezlerine yönelik şartları güçlendiriyor ve döngüsel ekonomiyi destekleyerek tüketiciler için daha güvenli ve şeffaf bir ikinci el teknoloji pazarı oluşturuyor." ifadelerine yer verildi.
Bakanlık, yapılan düzenlemelerle cep telefonundan bilgisayara, akıllı saatten oyun konsoluna kadar tüketicilerin yoğun ilgi gösterdiği ikinci el teknolojik ürünlerin garantili şekilde yenilenerek yeniden ekonomiye kazandırılması süreçlerinin daha hızlı, daha şeffaf ve daha güvenli hale getirilmesinin amaçlandığını bildirdi.
Yeni yönetmelikle birlikte hem internet üzerinden hem de mağazalardan satın alınan yenilenmiş ürünlerde tüketicilere 14 gün içinde sözleşmeden cayma hakkı tanındı. Düzenleme kapsamında yalnızca internet alışverişlerinde değil, fiziki mağazalardan alınan yenilenmiş ürünlerde de tüketiciler herhangi bir gerekçe göstermeden 14 gün içinde cayma hakkını kullanabilecek.
Yönetmeliğin önemli başlıklarından biri de Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi oldu. Bakanlık tarafından kurulan YÜBİS ile her cihaz için dijital sicil kaydı oluşturulacak. Böylece hangi parçaların değiştirildiği, ürün üzerinde hangi işlemlerin yapıldığı, kayıp, kaçak ve çalıntı ürün sorgu kayıtları, yenileme merkezi ile bu merkez adına işlem yapan işletmelerin bilgileri ve ürün sertifikaları sistem üzerinden takip edilebilecek. Bu bilgilerin tüketicilerin erişimine açılacağı belirtildi.
Yeni düzenlemeyle televizyonlar da yenilenerek satışa sunulabilecek ürünler kapsamına alındı. Mevcut uygulamada cep telefonları, tabletler, akıllı saatler, oyun konsolları ve modemler yenileme kapsamında yer alırken, yönetmelikle birlikte televizyonlar da bu ürün grubuna eklendi. Böylece yenilenmiş ürün uygulaması daha geniş bir ürün yelpazesini kapsayacak.
Yenileme merkezlerine yönelik şartlarda da değişikliğe gidildi. Yenileme yetki belgesi için aranan ödenmiş sermaye tutarı, sektörün mali yapısını ve kurumsal kapasitesini güçlendirmek amacıyla 30 milyon liradan 100 milyon liraya çıkarıldı.
Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden işletmelere yönelik yaptırımlar da yeniden düzenlendi. Buna göre, tüketicinin sağlığını, güvenliğini veya ekonomik çıkarlarını zedeleyen yenileme merkezlerinin yetki belgeleri oluşturulan komisyon tarafından askıya alınabilecek ya da iptal edilebilecek. Yetki belgesi iptal edilen yenileme merkezlerine ise bir yıl boyunca yeni belge verilmeyecek.
Bakanlık, yeni düzenlemeyle elektronik doğrulama, kayıt ve kontrol mekanizmalarının da geliştirildiğini açıkladı. Açıklamada, özellikle 5 Aralık 2024 tarihli ve 11022 sayılı BDDK Kararı kapsamında yenilenmiş cep telefonlarına sağlanan taksit uygulaması ile 30 Eylül 2021 tarihli ve 4517 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı doğrultusunda yenileme merkezleri ve bunlara bağlı yetkili satıcılar tarafından satışa sunulan yenilenmiş cep telefonlarında KDV oranının yüzde 1'e düşürülmesine yönelik uygulamalarda yaşanabilecek suistimallerin önüne geçilmesine katkı sağlayacak elektronik doğrulama, kayıt ve kontrol mekanizmalarının geliştirildiği ifade edildi.
Açıklamada, bugüne kadar yaklaşık 1,6 milyon ürünün yenilenerek yeniden piyasaya kazandırıldığı belirtilerek, bu sistem sayesinde elektronik atıkların azalmasına, döngüsel ekonominin güçlenmesine, israfın önlenmesine ve ülke ekonomisine katkı sağlandığının görüldüğü kaydedildi.
Ticaret Bakanlığı açıklamasında yeni yönetmeliğin hedeflerine ilişkin, "Bu yönetmelikle hem çevre dostu ve sürdürülebilir tüketim alışkanlıklarını teşvik etmeyi hem de tüketicilerin ikinci el pazarında mağdur olmasının önüne geçerek güvenli bir alışveriş ortamı oluşturmayı hedefliyoruz." ifadeleri kullanıldı.
