Anahtar Parti Eskişehir İl Başkanı Çağlar Ölce, Kurtuluş Mahallesi’nde bulunan Yunus Emre Halk Çarşısı'nı ziyaret etti. Çarşıda esnaf ve alışveriş yapan vatandaşlarla sohbet eden Çağlar Ölce, Ramazan ayında yaşanan durumu yerinde dinledi.
Çağlar Ölce ile sohbet eden ve bir esnaf şu ifadeleri kullandı;
"Türkiye’de tekstil sektöründe son dönemde ürün kalitesinin biraz düştüğünü görüyoruz. Bu durum sektörün içinde de sıkça konuşuluyor. Tekstil sektöründe son yıllarda Mısır ve Romanya gibi ülkelere doğru bir kayma var. Özellikle ihracata dayalı çalışan tekstilciler açısından bu durum daha belirgin. Yurt dışından gelen müşteriler genellikle alışverişlerini dolar üzerinden yapar. Irak’tan, Suriye’den veya çevre ülkelerden gelen birçok kişi tekstil için Türkiye’yi tercih eder. İstanbul Merter’de çalışan arkadaşlarımızdan da bunu biliyoruz. Ancak dolar kuru uzun süredir tekstilcinin beklediği seviyelerde artmadı. Sektörde beklenti doların 60-65 lira civarına çıkması yönündeydi. Kur bu seviyelere yükselmeyince üretici ve satıcı esnaf maliyetlerini karşılayabilmek için dolar bazında fiyat artırmak zorunda kaldı. Örneğin daha önce 8 dolara sattığı bir ürünü 10 dolara satmak zorunda kaldı. Bu durumda da yurt dışından gelen alıcılar çevre ülkelerdeki üreticileri tercih etmeye başladı. Rekabet bu nedenle zorlaştı. Eğer dolar biraz daha yükselse Türkiye tekstilde fiyat açısından yeniden daha rekabetçi hale gelebilir.
Bir de şu gerçek var. Eğer ürün aynı kalitede üretilecekse fiyatı artırmak zorundasınız çünkü giderler ortada. Ama fiyatı düşük tutmak istediğinizde de ister istemez kaliteden ödün vermek zorunda kalıyorsunuz. Bu iki durum birbiriyle doğrudan bağlantılı.
Esnaf için yıl içinde bazı dönemler çok önemlidir. Okulların açıldığı dönem, Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı. Bu üç dönem esnafın yıl boyunca yaptığı işin büyük bölümünü oluşturur. Vatandaşın bu dönemlerde yaptığı alışveriş çoğu zaman 12 ayın giderlerini toparlamaya yardımcı olur. Bu üç sezon olmasa esnafın ayakta kalması çok daha zor olur. Az önce konuştuğumuz gibi bayramlar eskisi kadar hareketli değil. Eğer bayramlar tamamen eski önemini kaybederse genel giderleri karşılamak gerçekten zorlaşır. Yine de Allah’tan bayramlarımız var. Eskisi kadar olmasa da hâlâ bir hareket getiriyor. Onlar da olmasa esnafın giderlerini karşılaması neredeyse imkânsız hale gelir. Çünkü gerçek esnaf artık eskiden sattığı kadar ürün satamıyor. Bunun birçok nedeni var. İnternet satışlarının artması, yeni işletmelerin çoğalması ve ticarethanelerin sayısının artmasıyla pazar payı da bölündü. Eskiden daha büyük olan pasta şimdi daha çok kişi arasında paylaşılıyor.
Bugün SGK ve vergi borcu olmayan esnaf neredeyse yok gibidir. Çoğunun borcu vardır. Bu nedenle birçok esnaf bir af veya yapılandırma bekliyor. Af çıktığında bazıları borcunu yapılandırıyor ama bu sefer de yeni borçlar birikmeye devam ediyor. Geçmiş borç yapılandırılırken o ayın yeni ödemeleri de geliyor.
Esnaf kefalet kooperatifleri üzerinden verilen kredilere de büyük talep var. Devlet ne kadar ödenek gönderirse o kadar kredi kullandırılabiliyor. Eskişehir’de bildiğim kadarıyla dört tane esnaf kefalet kooperatifi var ve gelen ödeneklerin tamamı kullanılıyor. Talep oldukça fazla. Para olmadığı zaman bekleyen esnaf sayısı da çok oluyor. Devlet yeni ödenek gönderdiğinde kooperatifler bu kredileri kullandırmaya devam ediyor.
Borcu olan esnaf sayısı da oldukça fazla. Kimi krediyi alıp ödeyebiliyor, kimi ödemekte zorlanıyor, kimi de yeniden yapılandırma bekliyor. Ama genel olarak bakıldığında birçok esnaf işletmesini ayakta tutabilmek için kredilere dayanarak faaliyetini sürdürmeye çalışıyor."
