Eskişehir’de konuşan KESK Genel Sekreteri Sevgi Yılmaz şu ifadeleri kullandı.

12 Aralık mitingi ve bütçe çalışmaları için illerde sahada çalışmalar yapıyoruz. Bütçe meselesi sadece rakamlardan ibaret bir cetvel değildir. Yıllardır bütçedeki kaynakların nasıl toplandığını ve nasıl dağıtıldığını, nasıl bölüşüldüğünü tartışırız.

Her defasında bütçenin ana gelir kaynağını oluşturan vergileri emekçilerin, bordroluların ödediğini, toplam kaynağı bizim oluşturduğumuzu ama iş bölüşüme gelince en az payı aslında ödeyenlerin aldığını söyleriz. Sermayeye aktarılan kaynakları tartışırız. Özellikle son 25 yıldır AKP iktidarı döneminde bu kaynakların ciddi anlamda yolsuzluklara ve mevcut rejimin niteliği açısından denetleyemediğimiz başka alanlara aktarıldığını söylerdik.

Bakın ne oldu? Bizim yıllardır iddia ettiğimiz şeyler, mecazen söylemek gerekirse, patladı. Biz 2027 bütçesini hangi koşullarda tartışıyoruz? Bunu çok önemsiyoruz. Bir fon kriziyle, büyük bir hırsızlıkla tartışıyoruz aslında.

Bütün haberlerde, basında bu meseleyi anlatırken dikkat ederseniz öyle kavramlar kullanıyoruz ki toplanan ve çalınan paranın miktarını tırlarla ölçüyoruz. Yollara diziyoruz. Buradan Hakkari’ye kadar yol döşeyecek kadar para diyoruz. Bunu nasıl çaldılar, kaç kişi çaldı, bu işi kim organize etti diye soruyoruz.

Daha da önemlisi, bir liste açıklanmasını istiyoruz. Günlerdir bir liste tartışması yürütüyoruz ama liste açıklanmıyor. Acaba bu liste açıklanırsa bağlantılar mı ortaya çıkacak? Herkesin aklındaki bu soruyu biz de buradan soralım.

2027 bütçesini tartışırken temel başlıklarımızdan biri de bütçe hakkıdır. Aslında mesele, kaynakları nereden topladığınızın, nereye verdiğinizin ve ne kadar topladığınızın ötesindedir. Biz bir bütçe hakkı tartışması yürütüyoruz.

Bütçe hakkı tartışmasını yüzyıllar öncesine, Magna Carta’ya kadar götürebiliriz. Nedir bütçe hakkı? Aslında demokratik işleyişin, parlamentonun ve demokrasinin ana başlıklarından biridir.

Kimse birdenbire çıkıp bütçeyi tarif edelim, kimden ne kadar alacağız, kime ne kadar vereceğiz, bunu masa başında planlayalım demedi. Bunun arkasında çok büyük mücadeleler var.

Çünkü bir anda bir şeyler değişmedi. Emekçiler, üretenler, bu sistemi ve çarkı döndürenler yüzyıllarca mücadele ettiler. Eskiden Osmanlı’da da örnekleri vardır. Şiirlere de konu olmuştur. Tahsildarın köyleri gezdiği, köylünün iki koyunundan birinin ya da ürettiği ürünlerin elinden alındığı dönemler yaşandı.

Dünyada da benzer dönemlerden geçen emekçiler, bu kaynakları biz oluşturuyorsak nereye ve ne kadar harcanacağını denetlemek istiyoruz, bu meselenin tarafı olmak istiyoruz dediler.

Sonrasında burjuva demokrasisi dediğimiz parlamentolar, hükümetler ve bunların hesap verebilirliği gündeme geldi. Hatırlar mısınız bilmiyorum ama en azından benim kuşağım hatırlar. Bütçeler Meclise gelirdi ve Meclis güvenoyu vermezse hükümetler düşerdi.

Bu, çok önemli bir denetim mekanizmasıydı. Aynı zamanda yurttaş olmaktan kaynaklanan bir hakkımızdı. Ancak mevcut iktidarla birlikte bu hakkımız rafa kalktı. Tek adam rejimi inşa edildi.

Artık hayatın her alanında olduğu gibi bütçe meselesinde de iktidar, istediğimiz kadar, istediğimiz yerden alırız, istediğimiz yere de bu kaynakları aktarırız, bunu siz tartışamazsınız diyor.

Fonla ilgili rakamlarla karşılaştırdığımızda çok büyük paralardan söz ediyoruz. Dün akşam Cevdet Yılmaz’ın açıklamasını dinledim. Şu kadar miktar ödedik diyor ama bunun tek kuruşunu hazineden almadıklarını söylüyor.

Ne kadar süreye göre ödeme yaptılar? Hangi kriterlere göre fondaki kayıtlara ödeme yaptılar? Hazineden almadıklarını söylüyorlar. Biz aldılar mı, almadılar mı bilmiyoruz. Çünkü kendileri böyle söylüyorlar.

Bir listenin açıklanmamasını da lekelenmeme hakkıyla gerekçelendiriyorlar. Lekelenmeme hakkı elbette önemlidir. Ancak mesele halkın kaynaklarının ve umudunun yağmalanmasıysa biz bunu lekelenmeme hakkı olarak tarif edemeyiz.

16 Ekim’de 2027 bütçesi komisyonlara sunuldu ve bütçe teklifi gerekçeleriyle birlikte açıklandı. O açıklamayı da Cevdet Yılmaz yaptı. Bütçedeki bazı kalemleri grafiklerle anlatıyorlar. Ancak faize ne kadar kaynak aktarılacağı grafiklerde yer almıyordu. Sonrasında bu kaleme ne kadar kaynak aktarılacağını söyleyip geçti.

Değerli basın emekçileri, sizin aracılığınızla Eskişehir halkına şunu söyleyelim. 2026, emekçiler açısından çok zor bir yıldı. Yoksulluk arttı, açlık arttı. Emeklilerin durumunu zaten anlatmaya gerek yok. Hepimizin emekli olan yakınları var.

2026 çok zordu ama siyasi iktidar 2027’de 2026’yı arayacağımızı söylüyor. Yani 2027’de daha büyük bir yoksulluk olacak. Açlığın arttığı, kamusal hizmetlerin bugünkünden çok daha kötü koşullarda sunulduğu bir yıl olacak. Bütçedeki rakamlar da bunu açıkça gösteriyor.

Örneğin vergileri yine bordrolulardan toplayacaklarını söylüyorlar. Vergilerin yüzde 86’sını maaşlarımızdan kesecekler. Dolaylı vergileri zaten vicdansızca, gayri ahlaki ve gayri insani buluyoruz.

Katma değer vergisi ve özel tüketim vergisi olarak tarif edilen bu vergiler, bütçede geçen yıl olduğu gibi yine karşımıza çıkıyor. Oranlarda küçük değişiklikler olması bir şeyi değiştirmiyor.

Milyoner biriyle asgari ücretli, hatta işsiz biri, bebek bezinde, mamada ve en temel tüketim maddelerinde aynı oranda katma değer vergisi ödeyecek. Bunu gayri insani, gayri vicdani ve gayri ahlaki olarak tanımlamakta haksız mıyız? Dünyanın birçok ülkesine kıyasla çok yüksek oranda dolaylı vergi ödüyoruz.

Kurumlardan, yani şirketlerden alacakları vergileri de vergi harcaması adı altında azaltacaklar. Sermayeye verilen teşvikleri artıracaklar. Bunun rakamlarını daha sonra da verebiliriz.

Peki, sermayeye verilen bu teşviklerden yararlanan, büyüyen patronlar, çalıştırdıkları işçilere ve emekçilere ne kadar pay veriyorlar? Nasıl pay veriyorlar?

Vermediklerinin en açık örneklerinden biri HABAŞ’tı. Biliyorsunuz, HABAŞ’ta bir katliam yaşadık. HABAŞ patronu milyarder. Günlerdir kaç tane arabasının olduğunu tartışıyoruz. Lüks otomobil merakı var. Çok yüksek değerlerde, 80’in üzerinde otomobili olduğundan söz ediliyor.

Çok sayıda teşvik almış bir patronun şirketinde, Aliağa’da 19 işçi yaşamını yitirdi. Çok basit işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemleri alınmadığı için bu işçiler hayatlarını kaybetti. Biz bunu katliam olarak değerlendiriyoruz.

Bunun gibi şirketlere yine kaynak aktaracaklar.

Şimdi birkaç somut örnek üzerinden 2027 bütçesinin ruhunu konuşalım. En yaygın kamusal hizmetler nelerdir? Eğitim ve sağlık.

Milli Eğitim Bakanlığı bütçesi komisyonda görüşülürken Yusuf Tekin, eğitime ayrılan payın arttığını ve çok başarılı bir bakanlık dönemi geçirdiklerini söyledi.

Hatta bizim açımızdan utanç kaynağı olması gereken meslek liseleriyle ilgili de bir açıklama yaptı. Meslek liselerini tercih eden öğrenci sayısının arttığını söyledi. Yani meslek liselerinde çalışacak öğrenci sayısının artmasından memnuniyet duyuyorlar.

Peki, eğitim bütçesine baktığımızda ne görüyoruz? 2002’de eğitime ayrılan pay yüzde 17,18 iken 2027’de bu pay yüzde 7,75’e düşmüş.

Burada bir manipülasyon yapılıyor. Bir önceki yıl pay yüzde 5 ise bunu yüzde 7’ye çıkarınca artırdıklarını söylüyorlar. Ancak geçmiş yıllarla karşılaştırıldığında durum böyle değil.

Peki, eğitime ayrılmayan kaynaklar bizim hayatımıza nasıl yansıyor? Okullar açıldığında ailelerden kayıt parası ve bağış isteniyor. Okullarda temizlik personeli bulunmuyor.

Yoksulluğun bu kadar arttığı bir ülkede öğrencilere bir öğün ücretsiz yemek ve temiz içme suyu sağlanmıyor. Bunu bugün yapmıyorlar, önümüzdeki dönemde de yapmayacaklar.

Yusuf Tekin’in övünerek anlattığı eğitim bütçesindeki kaynaklar nereye gidiyor? Öğretmen maaşlarına ve personel giderlerine.

Eğitim yatırımları var mı? Yok. Eğitim yatırımından kastımız okul binalarının yapılması, laboratuvarların güçlendirilmesi, öğrencilerin bilim ve teknolojiden daha fazla yararlanabileceği bir okul sisteminin oluşturulması ve beslenme ihtiyaçlarının karşılanmasıdır.

Bunların hiçbiri karşılanmayacak ama Milli Eğitim Bakanlığına ayrılan payın artırıldığı söylenecek. Öğrenciler daha fazla meslek lisesine yönlendirilecek.

Yusuf Tekin’in yaklaşımını şöyle değerlendiriyoruz. Meslek liselerinde çocukların yaşamını yitirmesinden üzüntü duyduklarını söylüyorlar ama önümüzdeki yıl da çocuklar ucuz iş gücü olarak çalıştırılacak. Kendilerine çok düşük ücretler verilecek. Yaşamlarını yitirdiklerinde ise kader ve fıtrat denilecek.

Bütçede geniş toplum kesimlerini ilgilendiren bir başka alan sağlık.

AKP iktidarı sağlıkta devrim yaptığını söylüyor. Büyük şehir hastaneleri açtı. Halkın kolaylıkla ulaşabildiği hastaneleri kapattı. Şehir hastanelerine de çok yüksek kira bedelleri ödüyoruz.

Devlet, özel sektöre hastane yaptırıyor ve ardından kira ödüyor. Bu, kamusal hizmetlerin tasfiyesidir.

Sağlık bütçesinde ne yapılıyor? Türk Tabipleri Birliği de bu konuda açıklamalar yaptı ve rakamları paylaştı. Sağlığa ayrılan kaynağın önemli bir bölümünün şehir hastanelerine aktarılacağını, bütçenin artırıldığını söylüyorlar. Bu kaynakların bir bölümü kira ödemelerine gidiyor.

Oysa biz bir pandemi yaşadık. Bugünlerde yeniden salgınları tartışıyoruz. Sağlıkta en önemli alanlardan biri olan koruyucu sağlık hizmetleri yeterince dikkate alınmıyor. Bu hizmetlere yeterli kaynak aktarılmıyor.

Kaynağın ağırlıklı bölümü tedavi giderlerine harcanıyor. Yaklaşım, hastalan ve gel seni tedavi edeyim anlayışına dayanıyor.

Koruyucu sağlık hizmetleri nedir? Örneğin aşıdır.

Herkes grip aşısı olsun deniliyor. Özellikle belli bir yaşın üzerindeki kişilere öneriliyor. Rahim ağzı kanserine karşı HPV aşısı var. Bunların ücretsiz karşılanması gerekirken tedavi hizmetlerine ağırlık veriliyor.

İnsanların hastalanmasını önleyecek hizmetler yerine, hastalandıktan sonra kemoterapi ve radyoterapi gibi tedavilere kaynak ayrılıyor.

Az önce bir yöneticimizin enfeksiyon nedeniyle beş gün hastanede yattığını konuştuk. Bunu önleyebilecek aşılar ve koruyucu hizmetler var mı? Bunlara yeterince ulaşabiliyor muyuz? Hayır.

Belli bir yaştan sonra insanlara vitamin kullanmaları öneriliyor. Bunların parasını da kendimiz ödüyoruz.

Dolayısıyla sağlıkta kamusal sağlığı koruyacak hizmetlere yeterince kaynak aktarılmayacak. İnsanlar daha fazla hastalanacak, daha fazla tedavi olmaya çalışacak. Bu durum ilaç endüstrisini de destekleyecek.

Vergide adalet yok. Baştan da söyledim. Vergileri büyük oranda çalışanlar ödüyor.

Kamusal hizmetleri yürüten öğretmenler, hemşireler, PTT’de ve vergi dairelerinde çalışanlar bunu çok iyi bilir. Yıl içinde biraz fazla mesai yaptığınızda, öğretmenler açısından ek derse girdiğinizde, geliriniz çok küçük bir miktar arttığında bile daha yüksek vergi dilimine giriyorsunuz.

Çok yüksek vergi dilimleriyle karşı karşıyayız.

Bütün bunları hangi koşullarda tartışıyoruz? Basın üzerindeki baskıları tartışıyoruz. Gazeteciler artık sokağa çıkıp haber yapma, gazetecilik mesleğini yerine getirme hakları için mücadele ediyorlar.

Gazetecilerin haber yapma hakkının engellenmesi, bizim açımızdan da haber alma hakkımızın gasp edilmesidir.

2027 bütçesinin en kaygı verici kalemlerinden biri de savunmaya ve güvenliğe ayrılan kaynaklar.

Şöyle sorulabilir. Ülke kendisini savunmasın mı? Elbette kimsenin savunmadan vazgeçelim demesi mümkün değil. Ülkenin içeride ve dışarıda güvenliğinin sağlanması önemlidir.

Ancak hangi politikalarla bu noktaya geliyoruz? İzlenen iç ve dış politikaya baktığımızda, siyasi iktidar bir taraftan terörsüz Türkiye diyor. Biz çözüm süreci diyoruz. Türkiye’nin demokratik meselelerinin tartışılmasını ve demokratik yollarla çözülmesini savunuyoruz.

Komşularımızla ilişkilerimizde de barışı esas alan bir çizgide ilerlenemiyor. Biz KESK olarak böyle düşünüyoruz. Çözemediğimiz, merak ettiğimiz çeşitli ittifaklar gündeme geliyor.

Mekke İttifakı deniliyor, NATO toplantıları yapılıyor, NATO’ya ayrılan kaynak artırılıyor. Oysa biz komşularımızla barışçıl ve iyi ilişkiler kurabiliriz.

Bizi kaygılandıran bütçe kalemlerinden biri iç güvenliğe ayrılan kaynak.

Siyasi iktidar içeride büyük bir tehdit hissediyor olmalı ki buraya geçmiş dönemlerin çok üzerinde bir pay ayırıyor.

Biz de bunu şöyle okuyoruz. Bize daha büyük yoksulluk vaat eden, en temel kamusal hizmetlere ulaşmamızın önüne engeller koyan siyasi iktidar, bu otoriter ve baskıcı rejimi devam ettirmek için içerideki baskıyı da mı artıracak?

Yoksa iç güvenlik adı altında bir tehdit tanımlayıp bu kadar kaynak ayırmanın gerekçesi nedir? Yurttaşlar olarak da konfederasyon olarak da bunu merak ediyoruz.

İçeride tehlike var mı? Var. Sokaklarımızda madde ticareti yapan çeteler dolaşıyor. Çocuklarımız ve gençlerimiz madde bağımlılığıyla karşı karşıya kalıyor. Kadınlara yönelik ölümcül şiddet artıyor. Kaotik bir ortam yaratılıyor.

Peki, sosyal devlet ne yapmalı? Bunların nedenlerini araştırmalı ve bütçeden bu sorunların çözümüne kaynak aktarmalı.

Örneğin siyasi iktidar madde bağımlılığıyla nasıl mücadele edecek? Bütçede buna yeterli kaynak ayrılmış mı? Hayır.

Yoksullukla nasıl mücadele edilecek? Mesele birilerine sadaka vermek ya da bir miktar para aktarmak değildir. Yoksulluğu yaratan koşulları tartışmanız gerekiyor.

Emekliler günlerdir kendilerine ne verileceğini bekliyor. Mehmet Şimşek başka bir açıklama yapıyor, Cevdet Yılmaz başka bir açıklama yapıyor.

Üç kuruş, beş kuruş bir şey verecekler. Ancak seyyanen zamlarla, emekliliğe yansımayan küçük ödemelerle hayatımızı ve yaşam standartlarımızı düzeltmek, geleceğimizi güvence altına almak mümkün değil.

Kadınlara yönelik şiddeti önlemek, madde bağımlılığıyla mücadele etmek, çocuklara ve gençlere sosyal ortamlar oluşturmak, nitelikli sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırmak için yeterli kaynak ayrıldığını göremiyoruz.

Biz bütçenin tamamına baktığımızda bunu görüyoruz.

Robin Hood diye bir karakter vardır. Zenginden alıp yoksula veren biri olarak anlatılır. Bizim kültürümüzde de ağalara karşı mücadele eden, hakkını almak için çeşitli yöntemler deneyen karakterler vardır. Yaşar Kemal’in romanlarında da bunları görürüz.

Ancak karşımızdaki 2027 bütçesi bunun tam tersidir. Bizim emeğimizin karşılığını elimizden alan, ürettiğimiz kaynakları şirketlere ve sermaye çevrelerine aktaran bir bütçedir.

Geçmiş dönemlerde de buna karşı çıktık. Bütçe hakkımız, halk için bütçe ve demokratik Türkiye talepleriyle her dönem açıklamalar yaptık. Kimi zaman grevler gerçekleştirdik, büyük mitingler düzenledik.

Bugün de 2027 bütçesine itiraz ediyoruz.

DİSK, KESK, TMMOB ve TTB olarak bir araya geldik. Gelirde adalet, vergide adalet, emekten ve halktan yana bütçe, demokratik Türkiye talepleriyle 12 Aralık’ta Ankara’da merkezi bir miting düzenlemeye karar verdik.

Çünkü ancak demokratik bir ülkede bu meseleleri tartışabilir, emek mücadelesi verebilirsiniz.

KESK olarak bütün illerde şube yöneticilerimizle mitingin hazırlık çalışmalarını yürütüyoruz. Dört kurum da bu çalışmalara katılıyor. DİSK, TTB ve TMMOB de kendi çalışmalarını sürdürüyor.

Bugün Eskişehir’de KESK olarak bu çalışmaları yürütüyoruz. Çeşitli kurumları ziyaret edeceğiz. Büyük bir miting planlıyoruz.

Şunu şimdiden söyleyelim. 12 Aralık’ta bir miting yapacağız ve bitecek mi? Hayır.

Bu mitingi, üretimden gelen gücümüzü kullanmak da dahil olmak üzere daha yaygın eylemlerin ilk adımı olarak değerlendiriyoruz.

Basın emekçilerine yönelik baskıların bizim haber alma hakkımızın gaspı olduğunu söylüyoruz.

Bugün birçok gazeteci cezaevinde. Cezaevine girmeyen gazeteciler de otosansür uygulamak zorunda bırakılıyor. Gazeteciler mesleklerini bu koşullarda yapmaya çalışıyor.

Basın özgürlüğünün olmadığı bir yerde demokrasiden söz edilemez.

Bu nedenle 12 Aralık mitinginde farklı bir çağrı yapıyoruz. Basın emekçilerini de davet ediyoruz. Ancak yalnızca bizim haberlerimizi yapmaları için davet etmiyoruz.

Basın emekçilerini, basın özgürlüğü, demokratik Türkiye ve halk için bütçe talepleriyle bizimle birlikte eylem yapmaya çağırıyoruz.

Toplumun bütün kesimlerini, Türk-İş, Hak-İş, Türkiye Kamu-Sen ve Memur-Sen dahil bütün örgütlü sendikaları da mitinge davet ediyoruz.

Çünkü çok iyi biliyoruz ki Kamu-Sen’in, Memur-Sen’in ve Türk-İş’in üyeleri de mevcut durumdan rahatsızlar. Onlar da bir yol arıyorlar.

Biz o yolu açmaya çalışıyoruz. Herkesi 12 Aralık’ta Ankara’da birlikte olmaya çağırıyoruz.

Birlikte mücadele ederek, birleşerek insanca yaşanabilir bir ülkeyi, güvenceli işi ve güvenli bir yaşamı inşa edebiliriz.