Tepebaşı Belediyesi tarafından tarımsal üretimde hastalık ve zararlıları önceden takip etmek amacıyla kullanılan Tahmin ve Erken Uyarı Sistemi, üreticilerin tarladaki koşullara göre hareket etmesini sağlıyor. Eskişehir'de kamu hizmetine sunulan ilk erken uyarı istasyonları olma özelliğini taşıyan sistemden yararlanan üreticilerden Mustafa Şahan, sezonun yarısına gelmelerine rağmen yalnızca iki kez ilaç kullandığını ve ilaçlama maliyetinin düştüğünü belirtti.
Tepebaşı Belediyesi, sistemi 2022 yılında BEBKA desteğiyle hayata geçirdi. Cumhuriyet, Beyazaltın, Kavacık, Yusuflar ve Takmak mahallelerine yerleştirilen beş istasyondan hava ve toprakla ilgili bilgiler alınıyor. Toplanan veriler değerlendirilerek bitkilerde hastalık ve zararlıların ortaya çıkmasına uygun şartların oluşup oluşmadığı takip ediliyor. Risk belirlenmesi durumunda üreticilere kısa mesaj gönderiliyor. Bilgilere ayrıca Tepebaşı Belediyesi Zirai Tahmin Sistemi üzerinden ulaşılabiliyor.
Gökdere Mahallesi'nde domates, biber, çeşitli sebzeler, hububat ve mısır üreten Mustafa Şahan da sistemi kullanan çiftçiler arasında yer alıyor. Mustafa Şahan, Tepebaşı Belediyesinin düzenlediği bilgilendirme toplantısında sistemden haberdar olduğunu söyledi.
Gelen uyarılara göre bitkilerini kontrol ettiğini anlatan Mustafa Şahan, “Ben uyarılarla bitkilerimi kontrol ediyorum ve kullandığım ilaçlar da minimuma indi. Hastalıkları daha önceden tespit ediyoruz. Belediyemizin göndermiş olduğu mesajlardan faydalanarak hastalıklar ilerlemeden ilaçla müdahale ediyorum. Sezonun yarısındayız, daha iki sefer ilaç kullandım. İlaçlama maliyetimiz oldukça düştü.” dedi.
Sistem, tarlalardan saatlik olarak bilgi topluyor. Hava ve toprak sıcaklığı, nem, yağış, yaprakların ıslak kalma süresi, basınç ve rüzgâr gibi koşullar takip ediliyor. Topraktaki nem, sıcaklık ve tuzluluk da sensörlerle ölçülüyor. Elde edilen bilgiler merkeze aktarılarak değerlendiriliyor ve hastalık veya zararlı riski oluştuğunda üretici bilgilendiriliyor.
Tepebaşı Belediyesi Kırsal Hizmetler Müdürlüğünde görev yapan Ziraat Mühendisi Duygu Doğandor, sistemin çalışma şeklini anlatarak, “Erken uyarı sistemleri birer iklimlendirme istasyonları. Hava sıcaklığı, havanın nemi, toprağın nemi, sıcaklığı, tuzu, yaprak ıslaklık süresi gibi sensörlerle saatlik veriler alarak bitkilerde oluşabilecek hastalıkları ve zararlıları tahminliyoruz ve üreticilerimizi haberdar ediyoruz.” ifadelerini kullandı.
Sistem domates, patates, mısır, ceviz, şeker pancarı, buğday ve arpanın yanı sıra üzüm, elma, armut, ayva, kiraz, vişne, şeftali, erik ve kayısı gibi çok sayıda ürünü kapsıyor. Bu ürünlerde görülebilecek farklı hastalıklar ve ürüne zarar verebilecek canlıların ortaya çıkma ihtimali takip ediliyor. Bazı zararlılar ise tarlalara yerleştirilen kameralar aracılığıyla izleniyor.
Beş istasyondan elde edilen bilgiler yalnızca istasyonların bulunduğu mahallelerle sınırlı kalmıyor. Beyazaltın istasyonundan Kozlubel, Yakakayı, Kızılcaören, Danişment ve Gündüzler; Cumhuriyet istasyonundan Gökdere, Hasanbey, Fevziçakmak ve Muttalip mahallelerindeki üreticiler yararlanabiliyor.
Kavacık istasyonu Kozkayı, Emirceoğlu, Alınca, Eğriöz, Bektaşpınarı, Hekimdağ ve Uludere'ye hizmet veriyor. Yusuflar istasyonunun verileri Satılmışoğlu, Yukarısöğütönü, Çukurhisar, Aşağısöğütönü, Keskin, Turgutlar, Boyacıoğlu ve Karagözler'deki üreticiler tarafından kullanılabiliyor.
Takmak istasyonundan ise Kızılinler, Yeniakçayır, Yörükakçayır, Aşağıkartal, Yukarıkartal, Nemli, Mollaoğlu, Çanakkıran, Musaözü, Yeniincesu ve Gökçekısık mahallelerindeki üreticiler faydalanabiliyor.
Sistemle her yıl aynı tarihte ilaçlama yapılması yerine tarladaki gerçek koşullara göre hareket edilmesi amaçlanıyor. Hastalık veya zararlı riski oluştuğunda üreticiye bilgi verilerek müdahalenin zamanının belirlenmesine yardımcı olunuyor. Böylece ihtiyaç olmadığı dönemlerde ilaç kullanımının azaltılması ve üreticinin maliyetinin düşürülmesi hedefleniyor.
İstasyonlardan alınan hava bilgileri don, sel ve dolu ihtimalinin değerlendirilmesinde de kullanılabiliyor. Aynı veriler ilaçlama, gübreleme, ekim ve hasat dönemlerinde hava şartlarının takip edilmesine yardımcı oluyor.
Gökdere'de üretim yapan Mustafa Şahan'ın sezonun yarısına kadar iki kez ilaçlama yaptığını açıklaması da sistemin tarladaki kullanımına örnek oldu. Mustafa Şahan, cep telefonuna ulaşan uyarılara göre ürünlerini kontrol ettiğini, gerekli gördüğü zamanda müdahale ettiğini ve bu yöntemle ilaçlama giderinin önemli ölçüde azaldığını belirtti.
