Tarım ve Orman Bakanlığı, hayvancılıkta uzun süredir gündemde bulunan dijital küpe sistemine geçiş için önemli bir aşamaya geldi. Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda ASELSAN tarafından geliştirilen yerli dijital küpe kullanıma hazır hale getirilirken, sistemin ilk tanıtımı Kars’ta yapıldı.
Güvenli Elektronik Küpe ve İzleme Sistemi olarak adlandırılan GEKİS projesi, iki yılı aşkın süren mühendislik, koordinasyon ve saha çalışmalarının ardından hayata geçirildi. Proje kapsamında ilgili kurumların katılımıyla 46 proje gözden geçirme toplantısı gerçekleştirildi. Hazırlanan örnek dijital küpeler gerçek saha koşullarında test edildi.
Yeni sistemle büyükbaş hayvanların doğumdan kesime kadar dijital kimlikle takip edilmesi amaçlanıyor. Hayvanların aşıları, sağlık geçmişi ve hareketleri elektronik ortamda kayıt altında tutulabilecek. Sahte küpe ve kayıt dışı hayvan hareketlerinin önüne geçilmesi, salgın hastalıkların daha hızlı takip edilmesi de sistemin hedefleri arasında bulunuyor.
Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün, gıda güvenliği ve arz sürekliliğinin millî güvenliğin ayrılmaz parçaları olduğunu belirtti. Prof. Dr. Haluk Görgün, tarım ve hayvancılık alanında geliştirilen yerli çözümlerin Türkiye’nin üretim güvenliği ve kurumsal kapasitesi açısından önem taşıdığını vurguladı.
Tarım ve Orman Bakanlığı yetkililerine göre ASELSAN tarafından geliştirilen mikroçipli dijital küpelerin kopyalanması ve başka bir hayvana takılması mümkün olmayacak. Böylece sahte küpe kullanımının önüne geçilmesi hedefleniyor. Küpelerdeki bilgiler uzaktan okunabilecek ve herhangi bir müdahaleye gerek kalmadan sisteme aktarılabilecek.
Dijital sistemin ülke genelinde yaygınlaşmasıyla Türkiye’deki hayvan sayısı ve hayvan hareketleri konusunda daha ayrıntılı verilere ulaşılması bekleniyor. Toplanan bilgiler, hayvan hastalıklarının takibinden aşı kayıtlarına kadar birçok alanda kullanılabilecek.
Benzer teknolojiler hayvancılığın gelişmiş olduğu birçok ülkede uzun süredir kullanılıyor. Avrupa Birliği’nde hayvanların kulak küpesiyle kayıt altına alınması 1998 yılından bu yana uygulanırken, teknolojinin gelişmesiyle elektronik takip sistemleri de yaygınlaştı. ABD, Kanada, Meksika, Uruguay, Avustralya ve Yeni Zelanda gibi ülkelerde de dijital takip yöntemleri kullanılıyor.
Sistemin Türkiye’de nasıl yaygınlaştırılacağı konusunda ise üreticilerin yanıt beklediği bazı başlıklar bulunuyor. Görüşülen üreticiler ve üretici örgütü temsilcileri, denemelerin başarıyla tamamlandığını belirtirken dijital küpenin üreticiye maliyetinin ne olacağının açıklanmasını bekliyor.
Özellikle küçük aile işletmelerinin sisteme geçişinde verilecek destek, uygulamanın önemli başlıklarından biri olacak. Dijital küpelerin fiyatının ne olacağı, üreticilere destek sağlanıp sağlanmayacağı, küpeleme işlemlerinin Tarım İl ve İlçe Müdürlükleri tarafından mı gerçekleştirileceği ve üretici örgütlerinin süreçte nasıl görev alacağı henüz yanıt bekleyen konular arasında bulunuyor.
Yeni sistemin ülke genelinde uygulanmasıyla hayvan varlığı, hayvan hareketleri, aşı ve sağlık kayıtları elektronik ortamda daha ayrıntılı biçimde takip edilebilecek. Sistemin üreticiye maliyeti ve geçiş sürecinde sağlanacak desteklere ilişkin ayrıntıların ise Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından açıklanması bekleniyor.
