Sıfır Atık Hareketi kapsamında hayata geçirilen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, Türkiye genelinde uygulamaya alınmasının ardından kısa sürede önemli bir eşiği geride bıraktı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen sistemde geri dönüşüm zincirine kazandırılan ambalaj sayısı 30 milyonu aştı. Sistemdeki güncel verilere göre şimdiye kadar geri dönüştürülen ambalaj sayısı 30 milyon 116 bin 727'ye ulaştı.
1 Temmuz'da ulusal entegrasyon sürecinin başlamasının ardından uygulamaya alınan Depozitosu Olan Ambalajlar sistemi, plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının yeniden ekonomiye kazandırılmasını amaçlıyor. Uygulama sayesinde hem geri dönüşüm oranının artırılması hem de vatandaşların teşvik edilmesi hedefleniyor.
DOA, Depozitosu Olan Ambalajlar anlamına geliyor. Sistem kapsamında DOA logolu ambalajlar depozito iade makinelerine veya manuel teslim noktalarına bırakılıyor. Böylece ambalajların geri dönüşüm süreci başlıyor. Vatandaşlar ise teslim ettikleri her uygun ambalaj için 1 lira teşvik ödemesi alıyor.
İade işlemlerinin tamamlanmasının ardından teşvik ödemeleri DOA mobil uygulamasındaki dijital cüzdana aktarılıyor. Bu sayede vatandaşlar hem geri dönüşüm sürecine katkı sağlıyor hem de teslim ettikleri ambalajlar karşılığında ödeme alabiliyor.
Uygulama yalnızca bireysel kullanıcıları değil işletmeleri de kapsıyor. Zorunlu uygulama kapsamında otel, restoran ve kafelerin Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS) üzerinden ekim ayı sonuna kadar kayıt işlemlerini tamamlaması gerekiyor.
Kayıt işlemini tamamlayan işletmelerde biriken DOA logolu ambalajlar, yetkilendirilmiş saha operatörleri tarafından belirli aralıklarla teslim alınıyor. Sisteme kazandırılan her ambalaj için işletmelere 20 kuruş teşvik ödemesi yapılıyor. Belirlenen sürenin sonunda yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmeler hakkında ise idari işlem uygulanacağı belirtiliyor.
Depozitosu Olan Ambalajlar sistemiyle Türkiye'de her yıl piyasaya sürülen yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının geri kazanılması hedefleniyor. Sistemin ülke genelinde tam kapasiteyle uygulanmasıyla birlikte geri kazanım oranının ilk aşamada yüzde 50'ye, ilerleyen dönemde ise yüzde 80'e çıkarılması amaçlanıyor.
Ekonomiye sağlayacağı katkının da yüksek olması beklenen sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla yıllık yaklaşık 30 milyar liralık ekonomik değer oluşturacağı öngörülüyor. Uygulamanın uzun vadede yaklaşık 20 bin kişiye istihdam sağlaması da hedefler arasında yer alıyor.
Depozitosu Olan Ambalajlar sisteminde ulaşılan 30 milyon 116 bin 727 ambalajlık geri dönüşüm rakamı, uygulamanın kısa sürede geniş bir katılımla benimsendiğini ortaya koyarken, sistemin ülke genelindeki yaygınlaşma süreci de devam ediyor.