Kanal 26 ekranlarında yayınlanan Muhabirin Gözünden programında, tarihi yapıların onarımı ve restorasyonuna ilişkin yeni düzenleme değerlendirildi. Merve Esra Özer'in tarihi ev sahiplerine daha fazla maddi destek sağlanıp sağlanmaması gerektiğini sorması üzerine Gazeteci Akif Yer, özellikle Odunpazarı bölgesinde yaşayan vatandaşların karşılaştığı sorunları anlattı.

Akif Yer şu ifadeleri kullandı:

"Düşünün, tarihi Odunpazarı bölgesinde tarihi bir eviniz var. Ya da Türkiye'nin başka bir bölgesinde, sit alanı olarak belirlenmiş bir yerde konut sahibisiniz. Bu tür bölgelerde evinizde istediğiniz gibi tadilat yapamıyorsunuz. Çünkü tarihi yapılar koruma altında bulunuyor ve yapılacak müdahaleler belirli izinlere tabi.

Örneğin evinizin çatısı akıyor olabilir. Banyonuzu yenilemek veya evinizde başka bir onarım yapmak isteyebilirsiniz. Ancak tarihi bir yapıda yaşıyorsanız bu işlemler için ilgili kurumlardan izin almanız gerekebiliyor.

Üstelik bu evlerin birçoğunda hala insanlar yaşıyor. Biz genellikle tarihi Odunpazarı Evleri'ni turistik açıdan değerlendiriyoruz. Ancak o evlerde yaşayan vatandaşların günlük hayatlarında karşılaştıkları sorunları da düşünmek gerekiyor.

Yakın çevremden bir örnek vereyim. Muhabir bir arkadaşımız bu yıl evlenerek İzmir'e yerleşti. Ailesinin yaşadığı tarihi evde çatı akması sorunu bulunuyor. Ancak gerekli izin alınamadığı için çatı onarılamıyor. Dolayısıyla aile bu sorunla yaşamaya devam ediyor. Bu örnekten dolayı konunun vatandaşlar açısından ne anlama geldiğini yakından biliyorum.

Gelelim yeni düzenlemeye. Artık tarihi yapılarda gerçekleştirilecek bazı işlemler için yapılan başvurularda inceleme ücreti alınması öngörülüyor. Yani evinizde tadilat yapmak istediğinizde başvuruda bulunacaksınız, ilgili kurum inceleme gerçekleştirecek ve yapılacak müdahalenin uygun olup olmadığına karar verecek.

Burada benim eleştirdiğim bir nokta var. Başvurunuz olumsuz sonuçlanırsa ödediğiniz ücretin iade edilmemesi söz konusu. Yani 2 bin lira veya 10 bin lira ödediğinizi düşünün. İnceleme sonucunda tadilat yapmanıza izin verilmezse bu parayı geri alamayabilirsiniz.

Ücretlerin kesin tutarları konusunda elimizde net bilgi bulunmuyor. Ancak düzenlemede ücretlerin yıllar içerisinde güncellenmesi de öngörülüyor.

Ben bu uygulamanın vatandaşları gereksiz başvurulardan uzaklaştırmak amacıyla getirilmiş olabileceğini düşünüyorum. Elbette bunun kurumlar açısından nasıl değerlendirildiğini de ayrıca öğrenmek gerekiyor.

Buradan tarihi yapı sahiplerine bir önerim var. Başvuruda bulunmadan önce mutlaka konunun uzmanlarına danışın. Yapmak istediğiniz tadilatın mevzuata uygun olup olmadığını araştırın. Çünkü başvurunuz reddedildiğinde ödediğiniz ücretin iadesi mümkün olmayabilir.

Bir diğer konu da izinsiz tadilatların yaptırımları. Tarihi yapılarda gerekli izinler alınmadan gerçekleştirilen müdahaleler ciddi hukuki sonuçlar doğurabiliyor. İhlalin niteliğine göre yüksek tutarlı para cezaları ve hapis cezası öngören hükümler bulunuyor. Bu nedenle basit bir onarım olarak gördüğünüz işlem bile hukuki açıdan sorun oluşturabilir.

Biz tarihi Odunpazarı bölgesine gittiğimizde genellikle evlerin mimarisine, sokakların güzelliğine ve turistik değerine bakıyoruz. Ancak bu evlerde yaşayan insanların karşılaştığı sorunlar pek gündeme gelmiyor. Vatandaş çatısını onarmak istiyor ama izin alamıyor. Evinin bir bölümünü yenilemek istiyor, karşısına çeşitli prosedürler çıkıyor.

Üstelik Odunpazarı'nda mülkiyet ve imar açısından da sorunlu yapılar bulunuyor. Bazı taşınmazların tapu kayıtlarıyla mevcut kullanım durumları arasında uyuşmazlıklar yaşanabiliyor. Örneğin bir taşınmazın tapuda görünen alanının bir bölümü bugün sokak olarak kullanılıyor olabilir. Böyle durumlarda satış, restorasyon ve ruhsat işlemleri daha da karmaşık hale geliyor.

Tarihi bir evi satın almak isteyen kişi de benzer sorunlarla karşılaşabiliyor. Evi satın aldıktan sonra restorasyon için izin alması, proje hazırlatması ve ciddi miktarda harcama yapması gerekebiliyor. Bu durum tarihi yapıların yeniden kullanıma kazandırılmasını zorlaştırıyor.

Bence burada yeni yasal düzenlemelere ihtiyaç var. Bir tarafta tarihi dokunun korunması gerekiyor. Çünkü Odunpazarı, Eskişehir'in en önemli turizm bölgelerinden biri. Diğer tarafta ise bu evlerde yaşayan insanların barınma koşulları ve ekonomik imkanları bulunuyor.

Tarihi yapıları korurken o yapılarda yaşayan vatandaşların da evlerini onarabilmesini sağlayacak daha uygulanabilir çözümler geliştirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Çünkü bugün Odunpazarı'nda bazı ev sahipleri, kendi mülklerinde en temel onarımları gerçekleştirmek için bile uzun ve masraflı süreçlerle karşılaşabiliyor."