Kredi ve kredi kartı başvurularında uzun yıllardır en önemli kriterlerden biri olarak görülen kredi notu, bankaların değerlendirme sürecinde artık tek başına yeterli olmayabiliyor. Bankaların kullandığı yeni değerlendirme sistemleri, başvuru sahiplerinin ödeme alışkanlıklarının yanı sıra hesap hareketlerini ve kredi kartı harcamalarını da inceleyerek risk analizi yapıyor.
Yeni uygulamayla birlikte düzenli fatura ödeyen ve yüksek kredi notuna sahip olan kişilerin başvuruları da hesap hareketlerinde riskli görülen işlemler bulunması halinde olumsuz sonuçlanabiliyor. Bankaların kullandığı bilgisayar destekli değerlendirme sistemlerinin, kredi kartı ekstrelerinde yer alan harcamaları ayrıntılı şekilde analiz ettiği belirtiliyor.
Sözcü'de yer alan habere göre, uzmanlar kredi başvurularının olumsuz değerlendirilmesine neden olabilecek bazı günlük alışkanlıklara dikkat çekiyor. Bunların başında internet üzerinden şans oyunları ve bahis amaçlı yapılan ödemeler geliyor. Kredi kartı veya banka hesabı üzerinden bu platformlara para aktarılması halinde sistemin bunu riskli harcama olarak değerlendirebildiği ifade ediliyor. Uzmanlar, bu tür işlemlerin tek seferlik olması durumunda bile kredi değerlendirme sürecini etkileyebileceğini belirtiyor.
Bir diğer önemli başlık ise para transferleri sırasında açıklama bölümünün boş bırakılması. Uzmanlara göre arkadaşlar, akrabalar veya diğer kişiler arasında sık yapılan para transferlerinde açıklama kısmının doldurulmaması, bankaların kullandığı sistemler tarafından farklı şekilde değerlendirilebiliyor. Sürekli açıklamasız gerçekleştirilen IBAN transferlerinin, kayıt dışı borç ilişkisi ya da şüpheli para hareketi olarak incelemeye alınabileceği ifade ediliyor.
Bankaların dikkat ettiği bir başka unsur ise gelir ile harcama arasındaki uyum. Resmi gelir seviyesi düşük olmasına rağmen kredi kartlarında her ay çok yüksek tutarlı harcamaların görülmesi durumunda sistemin bunu risk göstergesi olarak değerlendirebildiği belirtiliyor. Gelir ve harcama arasındaki dengenin bozulması, kredi başvurularının değerlendirilmesinde olumsuz etki oluşturabiliyor.
Uzmanlar, ileride konut, taşıt veya ihtiyaç kredisi kullanmayı planlayan kişilerin banka hesap hareketlerine dikkat etmeleri gerektiğini belirtiyor. Bu kapsamda IBAN üzerinden yapılan para transferlerinde açıklama alanının mutlaka doldurulması tavsiye ediliyor. Para gönderme amacına göre "Kira ödemesi", "Borç iadesi" veya "Yemek bedeli" gibi açık ifadelerin kullanılmasının, işlemin daha sağlıklı değerlendirilmesine katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlar ayrıca kredi kartlarının şans oyunları amacıyla kullanılmaması gerektiğini belirtiyor. Kredi kartı veya banka hesabı üzerinden bu platformlara para aktarılmasının risk değerlendirmesinde olumsuz sonuç doğurabileceği kaydediliyor.
Kredi kartı ve banka hesaplarının başka kişiler tarafından kullanılmasına da dikkat çekiliyor. Uzmanlar, kart sahibinin yaptığı ya da kartı kullandırdığı işlemlerden sorumlu tutulduğunu belirterek, özellikle yüksek tutarlı harcamalar için kartın başkalarına verilmemesi gerektiğini ifade ediyor.
Gelir bilgilerinin bankalarda güncel tutulmasının da değerlendirme sürecinde önem taşıdığı belirtiliyor. Maaş artışı, terfi veya kira geliri gibi resmi gelirlerde değişiklik olması halinde bankaya bilgi verilmesinin, hesap hareketlerinin gelirle uyumlu şekilde değerlendirilmesine yardımcı olabileceği aktarılıyor.
Uzmanlar, kaynağı resmi olarak açıklanamayan yüksek tutarlı para giriş ve çıkışlarının da bankaların inceleme süreçlerinde dikkat çeken işlemler arasında yer aldığını belirtiyor. Resmi gelirle uyumsuz büyüklükte para hareketlerinin, bankaların kullandığı risk analiz sistemleri tarafından ayrıntılı şekilde incelenebildiği ifade ediliyor.
TBMM'de ya da ilgili kurumlarda bu konuda yeni bir yasal düzenleme bulunmazken, bankaların kredi değerlendirme süreçlerinde kullandıkları risk analiz yöntemlerinin her geçen gün daha ayrıntılı hale geldiği belirtiliyor. Bu nedenle kredi başvurusu yapmayı planlayan kişilerin kredi notunun yanı sıra hesap hareketleri ve harcama alışkanlıklarına da dikkat etmeleri öneriliyor.
