Kuruyemişte üretim artmasına rağmen tüketicinin karşılaştığı fiyatlarda beklenen düşüş yaşanmadı. Fındık, Antep fıstığı, badem ve ceviz üreticiden çıktıktan sonra birkaç kez el değiştirirken, tarladaki fiyat ile marketteki etiket arasında 3 ila 5 kata ulaşan fark oluştu.
Ürünlerin tüketiciye ulaşmadan önce farklı aşamalardan geçtiği belirtilirken, “Tarladan toptancıya kadar, toptancıdan bir toptancıya daha, ondan tezgaha inene kadar 3-4 kere el değiştiriyor” değerlendirmesi yapıldı. Üreticiden tüccara, tüccardan toptancıya, ardından işleme tesisi, paketleyici, dağıtıcı, market ve kuruyemişçiye uzanan süreçte her aşamada maliyet ve kâr payı ekleniyor.
Fındık üreticide kilogram başına 170 ile 255 lira arasında işlem görürken marketlerde fiyat 675 liradan başlayarak 1.250 liraya kadar çıkıyor. Üreticiden 600 liraya alınan Antep fıstığının market fiyatı ise 1.900 lirayı buluyor.
Benzer fark badem ve cevizde de görülüyor. Üreticide kilogramı 200 lira olan badem, markette 670 liradan başlayıp 1.350 liraya kadar yükseliyor. Cevizde ise üretici fiyatı 280 liradan başlarken tüketiciye ulaşan fiyat 1.100 liraya kadar çıkıyor.
Fiyatların oluşumunda büyük marketlerin konumu da dikkat çekiyor. Konuya ilişkin değerlendirmede, “Ürünleri alıp getirip bir yerde satıyorlar. Burada bir borsa oluşuyor. Büyük marketler bu maliyetini belki pazardan daha da ucuza alıyor ama bize çok fazla pahalıya satıyor” ifadeleri kullanıldı.
Ortaya çıkan rakamlarda en geniş farklardan biri bademde görülürken, kuruyemişin üreticiden çıkıp tüketicinin alışveriş sepetine girdiği süreçte ürünün geçtiği her yeni aşama fiyat etiketine ayrı bir artış olarak yansıyor.
