Makina Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi Başkanı Nergis Uygun şu ifadeleri kullandı;

"Doğalgaz fiyatlarında uygulanmaya başlanan Kademeli Tarife Sistemi'ni, tüketiciler, enerji yoksulluğu ve Eskişehir'in iklim koşulları açısından değerlendirmek üzere bir araya gelmiş bulunuyoruz.

2026 yılı Nisan ayı itibarıyla konut abonelerinde kademeli doğal gaz tarife sistemine geçilmiştir. Öncelikle altını çizmek isteriz ki ısınma, sağlıklı ve insanca yaşamın temel gereksinimlerinden biridir. Barınma ve beslenme gibi insan yaşamının sürdürülebilmesi için zorunlu olan bir ihtiyaçtır.

Bu nedenle doğal gaz fiyatlandırma politikaları yalnızca ekonomik bir konu olarak ele alınmamalıdır. Aynı zamanda sosyal devlet, enerji yoksulluğu ve ısınma hakkı açısından da değerlendirilmelidir. Özellikle dar gelirli aileler açısından doğal gaz tüketimini kısmak, çoğu zaman yeterince ısınamamak anlamına gelebilmektedir.

Kademeli tüketim limitleri, illerin son 5 yıllık konut abone tüketim verileri esas alınarak belirlenmektedir. Konutlar için uygulanan sistemde, illerin aylık ortalama tüketiminin yüzde 75 fazlası Kademe-1 üst sınırı olarak kabul edilmektedir.

Ancak burada tüketici açısından çok önemli bir sorun bulunmaktadır. Limit aşıldığında yalnızca aşan miktar değil, o ay tüketilen doğal gazın tamamı Kademe-2 fiyatından ücretlendirilmektedir.

Bu durum klasik anlamda bir “kademeli tarife” uygulamasından farklı sonuç yaratmaktadır. Örneğin Eskişehir'de ocak ayı için belirlenen sınırın 290,29 metreküp olduğunu düşünelim. 290 metreküp tüketen bir abone ile 291 metreküp tüketen abone arasında yalnızca 1 metreküp fark bulunmaktadır. Ancak sınırın aşılmasıyla birlikte 291 metreküpün tamamının Kademe-2 fiyatından hesaplanması, tüketici açısından çok daha yüksek bir faturaya yol açabilmektedir.

Burada ortaya çıkan temel sorun şudur. Küçük bir tüketim farkı, büyük bir fiyat farkına dönüşebilmektedir. Dolayısıyla sistem, yalnızca fazla tüketeni daha yüksek fiyatla karşı karşıya bırakmamakta, limitin çok az miktarda aşılması halinde tüm aylık tüketimi daha yüksek tarifeye taşıyarak tüketici açısından ciddi bir fatura belirsizliği yaratmaktadır.

Tüketici hava koşullarını kontrol edemez.

Eskişehir, kış koşulları bakımından Türkiye'nin soğuk illerinden biridir. Hava sıcaklıkları kısa süre içerisinde önemli ölçüde değişebilmektedir. Tüketicinin hava koşullarını kontrol etme imkânı yoktur.

Özellikle yaşlıların, çocuklu ailelerin, engelli bireylerin ve evinde gün boyunca bulunan kişilerin birkaç gün daha fazla ısınma ihtiyacı duyması, tüketimin belirlenen sınırı aşmasına neden olabilir. Bu nedenle tüketimi yalnızca “çok tüketen” ve “az tüketen” şeklinde değerlendirmek yeterli değildir. İnsanın ne kadar ısınmaya ihtiyaç duyduğu da hesaba katılmalıdır.

Eskişehir'in ilçeleri aynı iklim koşullarına sahip değil. Bir diğer önemli sorun da il bazında tek bir tüketim ortalamasının kullanılmasıdır. Eskişehir'in ilçeleri aynı rakıma, aynı iklim koşullarına ve aynı ısınma ihtiyacına sahip değildir. Örneğin Mihalıççık ile Sarıcakaya'nın rakımları ve iklim koşulları aynı değildir. Dolayısıyla bu ilçelerde yaşayan tüketicilerin aynı tüketim kategorisi içerisinde değerlendirilmesi, iklimsel farklılıkların göz ardı edilmesine neden olmaktadır. Enerji politikalarının bilimsel ve adil olabilmesi için yerel iklim farklılıklarının mutlaka dikkate alınması gerekmektedir.

Her konutun enerji ihtiyacı aynı değildir. Eskişehir açısından bir diğer önemli gerçek de bina stokumuzun durumudur. Kentimizde önemli sayıda konutun yeterli ısı yalıtımına sahip olmadığı bilinmektedir. Isı yalıtımı yetersiz bir binada yaşayan tüketici ile enerji verimliliği yüksek, iyi yalıtılmış yeni bir binada yaşayan tüketicinin aynı tüketim kriterleriyle değerlendirilmesi adil değildir. Aynı şekilde kullanılan ısıtma cihazlarının teknolojisi, verimliliği ve binanın enerji performansı da tüketim miktarını doğrudan etkilemektedir.

Bu nedenle fazla tüketimin nedenleri ortadan kaldırılmadan yalnızca tüketiciye daha yüksek fiyat uygulanması, enerji verimliliği politikası olarak değerlendirilmemelidir. Öncelikle binaların enerji verimliliğinin artırılması, yalıtımın yaygınlaştırılması ve eski, verimsiz cihazların dönüşümünün teşvik edilmesi gerekmektedir.

Geçiş aylarında sorun daha da büyüyebilir. Özellikle nisan ve mayıs gibi geçiş aylarında kademeli tarife uygulamasının farklı bir sorunu ortaya çıkmaktadır. Bu aylarda aylık tüketim limitleri düşerken, Eskişehir'de hava sıcaklıkları dönemsel olarak yeniden düşebilmektedir. Dolayısıyla birkaç günlük soğuk hava, tüketicinin belirlenen sınırı aşmasına ve daha yüksek tarifeyle karşılaşmasına neden olabilmektedir.

Bu durum bize şunu göstermektedir. Sistem yalnızca fazla tüketimi değil, mevsimsel ısınma ihtiyacını da doğrudan fiyatlandırmaktadır. Bu nedenle uygulamanın sosyal ve iklimsel boyutlarının yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.

Daha adil ve öngörülebilir bir sistem mümkündür.

Tüketicinin önünü görebildiği, faturasını öngörebildiği ve sosyal adaleti gözeten bir sistem için bazı düzenlemelerin değerlendirilmesini öneriyoruz.

Limit aşıldığında tüketimin tamamının değil, yalnızca sınırı aşan miktarın Kademe-2 tarifesinden ücretlendirilmesi gerektiğini düşünüyoruz. İl ortalamasının tek başına ölçüt alınması yerine konutun metrekare büyüklüğünün, bina yaşının, enerji performansının ve yalıtım durumunun da dikkate alınması gerektiğine inanıyoruz.

Çok çocuklu ailelerin, yaşlıların ve engelli bireylerin bulunduğu haneler için ilave tüketim hakkı tanınması da değerlendirilmelidir. Eskişehir gibi soğuk iklim koşullarına sahip iller için bir iklim katsayısının sisteme dahil edilmesi gerektiğini düşünüyoruz.

Aynı zamanda tüketicinin belirlenen limite yaklaşırken SMS veya e-fatura üzerinden önceden bilgilendirilmesi önemlidir. Değerlendirmenin tek bir ay üzerinden yapılması yerine üç aylık veya sezonluk ortalama tüketimin dikkate alınması da tüketici açısından daha öngörülebilir bir sistem sağlayabilir. Limit aşıldığında fiyatın bir anda değişmesi yerine tüketiciyi koruyacak kademeli bir geçiş mekanizmasının oluşturulması gerektiğini düşünüyoruz.

Bizler enerji verimliliğine, kaynakların etkin kullanılmasına ve doğal gazın bilinçli tüketilmesine karşı değiliz. Ancak enerji verimliliği politikası ile tüketiciyi cezalandıran fiyatlandırma mekanizmasını birbirinden ayırmak zorundayız.

Öncelikle sosyal devlet anlayışıyla enerji verimli bina stokunun artırılması, ısı yalıtımının yaygınlaştırılması, eski ve verimsiz ısıtma sistemlerinin dönüştürülmesi ve dar gelirli hanelerin desteklenmesi için güçlü ve ulaşılabilir teşvik mekanizmaları oluşturulmalıdır.

Tüketimin nedenleri ortadan kaldırılmadan yalnızca tüketim miktarı üzerinden tüketiciyi daha yüksek tarifeyle karşı karşıya bırakmak adil değildir.

Kademeli tarife sistemi yeniden değerlendirilirken bilimin, tekniğin ve sosyal devlet anlayışının rehber alınması, meslek örgütlerinin, ilgili kamu kurumlarının, yerel yönetimlerin ve tüketicilerin görüşlerinin alınması gerektiğini düşünüyoruz.

Özellikle Eskişehir'in iklim koşulları, bina yapısı ve ilçeler arasındaki farklılıklar dikkate alınarak Eskişehir'e özgü bilimsel bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Bizler, enerji verimliliğini destekleyen ancak yurttaşın ısınma hakkını ve ekonomik koşullarını da gözeten, adil, şeffaf ve öngörülebilir bir doğal gaz tarifesinden yanayız.

Eskişehir için belirlenen aylık tüketim limitlerine baktığımızda ocak ayında sınırın 290,29 Sm³, şubat ayında 299,15 Sm³, mart ayında 247,47 Sm³ ve nisan ayında 215,51 Sm³ olduğunu görüyoruz. Bu sınır mayıs ayında 113,02 Sm³'e, haziran ayında 40,67 Sm³'e, temmuz ayında 22,96 Sm³'e ve ağustos ayında 21,23 Sm³'e düşmektedir. Eylül ayında 21,32 Sm³ olan sınır, ekim ayında 46,74 Sm³, kasım ayında 137,04 Sm³ ve aralık ayında 217,96 Sm³ olarak belirlenmiştir.

Burada tekrar dikkat çekmek istediğimiz nokta şudur. Aylık sınırın yalnızca 1 metreküp dahi aşılması durumunda, o aya ait tüketimin tamamı yüksek kademe fiyatı üzerinden faturalandırılmaktadır. Bu nedenle tüketicinin birkaç metreküplük tüketim farkıyla çok daha yüksek bir faturayla karşılaşabilmesi, sistemin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır."