Eskişehir Büyükşehir Belediyesi AK Parti Meclis Üyesi Özlem Ünalır şu ifadeleri kullandı;
"Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Meclis Başkanlığına, 11 Mayıs 2026 tarihli meclis kararı ile Plan ve Bütçe Komisyonuna havale edilen, Plan ve Bütçe Komisyonunca görüşülerek çoğunluk oyu ile kabul edilen 2025 mali yılı bütçe kesin hesabı ve taşınır kesin hesabı Plan Bütçe Komisyonu raporuna karşı oy yazısı. Sayın Başkan, değerli meclis üyeleri, 2025 yılı gelir bütçe tahmininin 13.188.000.000 TL, toplam tahakkukun 10.076.000.000 TL, tahsilatın 9.993.000.000, ret ve iadenin 2.990.000, net tahsilatın 9.990.000.000 TL, devreden tutarın ise 82.335.000 TL olarak gerçekleştiği anlaşılarak gerçekleşme oranının %75,76 olduğu görülmüştür. Vergi gelirlerinin 50.326 TL olarak öngörüldüğü, gerçekleşen gelirin 60.023.000 TL olduğu, tahsilat oranlarında ise ilan ve reklam vergisi %62, biletle girilmeyen yerlere ait eğlence vergisinde %51'de kalındığı görülmüştür.
Teşebbüs ve mülkiyet gelirlerinin 1.205.000.000 TL tahmin edildiği, gerçekleşen gelirin 1.118.730 TL olduğu, bu gelir kaleminde ecrimisil gelirleri tahsilat oranının %30'da kaldığı görülmüştür. Alınan bağış yardımları ile özel gelirlerin 281.558 TL olarak öngörüldüğü, gerçekleşen gelirin 1.500.000 TL olduğu, diğer gelirlerin 9.931.000.000 TL olarak tahmin edildiği, gerçekleşen gelirin 8.665.000.000 TL olduğu ve %12,75 sapmanın gerçekleştiği, Merkezi İdari vergi gelirlerinden alınan payların kurum tarafından 9.772.000.000 TL olarak tahmin edildiği, tahakkuk ve tahsilatın %100 gerçekleşerek 8.415.381.000 TL gelir elde edildiği anlaşılmaktadır. 2025 yılında 9.990.000 net TL net gelirin 8.415.000.000 TL'si, yani %84,24'ü merkezi idareden geldiği görülmüştür. Bu gelir kaleminde yol harcamalarına katılma payı tahsilat oranının %29, vergi cezalarında tahsilat oranının %42, kişilerden alacaklar tahsilat oranının %5'te kaldığı anlaşılmıştır.
Sermaye gelirlerinin 2.008.000 TL olarak tahmin edildiği, gerçekleşen gelirin 144.338.000 TL olduğu, bu gelir kaleminde %92,78 sapmanın olduğu anlaşılarak tahmini bütçede bu gelir kaleminin bütçe denkliği sağlamak için şişirildiği tespitimiz doğru çıkmıştır. Belediye gelirlerinde toplamda görülen %24,24'lük sapma, öngörüsüz bütçeleme ve tahmin konusunda başarısız olunduğu ve kurumun planlanan şekilde harcama yapamadığını ortaya koymaktadır. Büyükşehir Belediyesi, 2025 yılı gider bütçesini 13.508.000.000 TL olarak tahmin etmiş, toplam ödeneğin 14.933.000.000 TL'ye çıkarıldığı ve bu ödeneğin 9.551.000.000 TL'sinin kullanıldığı, 3.881.000.000 TL ödeneğin iptal edildiği, 1.500.000.000 TL'sinin ise 2026 yılına devrettiği anlaşılmıştır. Bütçe gerçekleşme oranı %64, iptal edilen ödenek %26, devreden ödenek ise %10'dur.
Bütçe giderleri kesin hesap cetvelinde daire başkanlıkları kodu yanında başkanlıkların isminin verilmesi daha anlaşılabilir gider kesin hesap cetvelini oluştururdu diye düşünüyoruz. Sayfa 7'den 19'u kadar meclisin bilgisine sunulan bu cetvelden konunun uzmanı olmayan bir meclis üyesinin anlamasının mümkün olmadığını düşünmekteyiz. Personel giderlerinin 2025 yılında 1.208.000.000 TL olarak tahmin edildiği, 1.081.000.000 TL olarak gerçekleştiği ve %10,50 sapmanın olduğu, Sosyal Güvenlik birim giderlerinin 2025 yılında 136.917.000 olarak tahmin edildiği, 110.403.000 TL olarak gerçekleştiği ve %19,36 sapmanın olduğu, mal ve hizmet alımları giderlerinin 6.773.000.000 olarak tahmin edildiği, 6.156.000.000 TL olarak gerçekleştiği ve %9,10 sapmanın olduğu anlaşılmıştır. Bu tutarın ise 4.336.000.000 TL'sinin hizmet alımı olduğu görülmüştür. Hizmet alımları artı personel giderleri artı SGK prim giderlerine kurum 2025 yılında 5.528.000.000 TL kaynak ayırarak gider bütçesinin %57,88'ini bu kalemlerde kullandığı görülmüştür.
Mal alımına gider bütçesinin %19,6'sının ayrıldığı anlaşılarak bütçenin toplamda %76,94'ünün bu üç ana gider kaleminde tüketildiği görülmüştür. Tüketime yönelik mal alımları 1.116.000.000 TL, üretime yönelik mal alımları ise 14.968 TL'dir. Bazı gider kalemleri ile ilgili bilgi vermemiz gerekirse taşıt kiralama giderleri 2025 yılında 457.520.000, iş kiralama giderleri 230.227.000 TL olmak üzere toplam kiralama giderlerinin 700.000.000 TL'ye ulaştığı, yine makine teçhizat bakım ve onarım giderleri 18.527.000 TL, taşıt bakım ve onarım giderleri 406.366.000 TL olmak üzere bakım onarım giderlerinin toplam 430.000.000 TL'ye ulaştığı anlaşılmıştır. Mal ve hizmet alımlarında taviz verilmez iken sermaye giderlerinin içini boşaltmak, belediyecilik anlayışınızın yıllardır vazgeçilmez unsuru olmuştur.
Yollukların 5.231.000.000 TL, görev giderlerinin 162.227.000 TL olarak gerçekleştiği anlaşılmıştır. Özellikle 2023 yılında 27.000.000 TL olan bu giderlerin 2025 yılında 6 kat artarak 162.000.000'a ulaşması ise görev giderlerine dikkat edilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu artışın gerekçeleri nedir? Kamuoyuna açıklamanızı beklemekteyiz. Temsil tanıtma giderleri için ayrılan 18.000.000 TL bütçe ödeneğinin 5.970.000 TL'sinin kullanılmasını olumlu bulduğumuzu ifade ediyoruz.
Faiz giderlerinin 132.500.000 TL olarak tahmin edildiği, 249.889.000 olarak gerçekleştiği ve sapmanın eksi yönde %88,60 olduğu, bu gider türünde bütçelemede ciddi öngörüsüzlük yaşandığı anlaşılmış, iç borç faiz giderlerinin 216,9 milyon TL, dış borç faiz giderlerinin 33.000.000 TL olduğu görülmüştür. Cari transferlerin 2025 yılında 924.435.000 TL olarak tahmin edildiği, 833.816.000 olarak gerçekleştiği ve %9,80 sapmanın olduğu, hane halkına yapılan transferlerin 2023 yılında 27,7 milyon TL, 2024 yılında 260,4 milyon TL, 2025 yılında ise 538.743.000 TL olarak gerçekleştiği ve sosyal belediyecilik diye 539.000.000 TL kaynağın kullanıldığı, buna karşın vatandaşa yol, yeşil alan, sosyal tesis gibi diğer yatırımlar olmak üzere toplamda 583.000.000 TL kaynak ayrılması ise sizin günü düşündüğünüzü, geleceği yok saydığınızı, siyasi kaygılar için belediyecilik anlayışı sergilediğinizi göstermektedir.
Dönüşüm, Tarımsal Hizmetler, Çevre Koruma ve Kontrol, Kent, Kent Tarihi Daire Başkanlıklarının kullandığı bütçenin tamamı 440 milyonken, tek başına Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığı bütçesi 404 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Basın Yayın Daire Başkanlığı bütçesi 106.4 milyon TL gerçekleşirken, Kentsel Dönüşüm Daire Başkanlığı 81.3 milyon TL bütçe kullanmasının izahı siyasi kaygı değil de nedir?
Kültür ve Sanat Daire Başkanlığının 337.2 milyon TL bütçe kullanması ise ayranımız yok içmeye, gümüş köprü yaptık geçmeye sözünün tam karşılığıdır. Sıcak ve şifalı sularıyla övündüğümüz Eskişehir’imize güzel bir termal tesis kazandırmak yerine hamam müzesi yapmanız, belediyecilik anlayışınızın tipik örneklerinden birini oluşturmaktadır. Trafiği rahatlatmak adına tek bir üst geçit yapmayıp, Hamamyolu’na kullanılmayan yaya üst geçidi yapmanızsa, geçit bahane altındaki büfeler şahane sözlerini haklı çıkararak CHP’nin belediyecilik anlayışına güzel bir örnek oluşturmaktadır.
Büyükşehir Belediyesinin kültüre ayırdığı kaynak 337.2 milyon TL iken, merkez iki ilçe belediyesinin yatırıma ayırdığı kaynak 412 milyon TL'dir. Anlaşılan bu şehrin kronikleşen sorunlarını senfoni dinleyerek çözeceğiz. Siz verin coşkuyu sonuna kadar, açın müziğin sesini. Trafikte bunalan vatandaşın söylemleri kulaklarımızda.
Sermaye giderlerinin 2025 yılında 2 milyar 985 milyon TL olarak tahmin edildiği, 916 milyon 745 TL olarak gerçekleştiği ve %69.29 azalan oranda sapmanın olduğu ve net bütçe ödeneği 4 milyar 329 milyon TL'ye çıkarılmışken 1 milyar 912 milyon TL'sinin ise iptal edildiği anlaşılarak bu durum kurumun 2025 yılında yapmayı taahhüt ettiği yatırımların pek çoğunu yapmaktan vazgeçtiğini ortaya koymaktadır.
Gayrimenkul sermaye üretim giderleri net bütçe ödeneğini 2 milyar 238 milyon TL'sini çıkarıp 587 milyon 258 bin TL'sini gerçekleştirip 1 milyar 152 milyon 577 TL ödeneği iptal ederseniz Sayın Başkan, siz algı yaparak bütçe fazlası vermiş olmanın reklamını yaparsınız.
Sermaye transferleri 402 milyon 300 bin TL olarak tahmin edildiği, 200 milyon TL olarak gerçekleştiği ve sapmanın %50.28 olduğu görülmüştür. Büyükşehir Belediyesinin 2025 yılı bilanço aktif toplamının 42 milyar 417 milyon 886 TL olarak gerçekleştiği, hazır değerler kalemlerinde önceki yıllara göre artış olduğu ancak aynı şekilde karşılık olarak banka kredilerinizde, kamu idarelerine mali borçlarda ve faaliyet borçlarında da artış olduğu görülmüştür. Bunun yanında 2024 yılında 24 kodlu ana hesapta 1 milyar 936 milyon TL ile yer alan mali duran varlıkların oldukça yükselen 2025 yılında, 2025 yılında 3 milyar 729 milyon TL'ye çıktığı görülmüş ve kayda değer bir artışın olduğu, bu konuda ise Meclisin bilgilendirilmesi gerektiğini düşünmekteyiz.
Belediyenin 3 milyar, belediyenin özür dilerim, belediyenin 31.12.2025 tarihi itibarıyla kısa vadeli 707 milyon 989 bin, uzun vadeli 665 milyon 329 bin TL olmak üzere toplam 1 milyar 436 milyon 318 bin TL kredi borcu bulunduğu, bunun yanında kısa vadeli 2 milyar 157, 157 milyon 504 TL, uzun vadeli 987 milyon 841 bin lira olmak üzere toplam borcun 3 milyar 145 milyar 345 bin TL olduğu görülmüştür. Tasarruf genelgesini artık bahane etmeyin. 10 milyar TL gelir bütçesiyle ne yaptığınızı lütfen Eskişehir halkına tek tek açıklayın. Hizmet tesisleri, sosyal tesisler, yol yapım giderleri ve diğerlerine ayrılan kaynak toplam 10 milyar bütçede 448.4 milyon TL ile bütçenin %4.49'una eder. Sizce bunun adı "Başarıyla toplayın basını, verin ilanları, tebrik ediyoruz."dur.
İdare Taşınır Mal Yönetimi Cetveli'nde yer alan ürünler içinde, bitmek üzere başkanım, yıl içinde tüketilen kırtasiye malzeme tutarının 27.9 milyon TL, yıl sonu stoklarının 9.2 milyon TL, yıl içinde tüketilen zirai ürünlerin 6.6 milyon TL, yıl sonu stoklarının 10.5 milyon TL, yıl içinde tüketilen bakım onarım yedek parça grubunun 576 milyon TL, yıl sonu stoklarının 227.5 milyon TL, yıl içinde tüketilen lastik grubunun 9.6 milyon TL, yıl sonu stoklarının 10.5 milyon TL olduğu ifade edilmiştir. Bilançoda stoklar hesabı bakiyesi 337 milyon 810 bin, 810 bin 235.49 iken taşınır hesabında stoklarda bu rakam 337 milyon 810 bin 235.50 TL olarak verilmesi; bilançoda yer alan taşıtlar hesabı bakiyesinin 5 milyar 261 milyon 303 bin 717.42 TL iken taşınır kesin hesabında aynı bakiyenin 5 milyar 261 milyon 280 bin 633.82 TL olarak yazılması hesapların özensiz ve yeterince gözden geçirilmeden tabloların düzenlendiğine işaret etmektedir. Yine Espark unvanlı şirkete ait faaliyet raporunda yer alan kar-zarar tablosunda dönem karı 126 milyon 326 bin TL olarak beyan edilmesine rağmen aynı rakamın bilançoda 591 no.lu hesapta dönem zararı olarak beyan edilmesini de gördük. Bu tür tabloların hazırlanmasında azami özenin gösterilmesini önemle hatırlatmak istiyoruz.
Sayın Başkan, burada bir gariplik var gibi duruyor. Tüketimden fazla alım yapmanın ya da stok bulundurmanın anlamı nedir diye sormak istiyoruz. Özellikle ESKİ olayı için oluşturduğunuz ekip gibi stokların tespiti yönünde ve mali tabloların kontrol edilmesi yönünde de acilen bir ekip oluşturmanız gerektiğini önemle ifade ediyoruz.
Sorun bellidir. Mevcut kıt kaynaklar verimli ve etkin şekilde kullanılmamaktadır. Kaynaklar ne kadar artırılırsa artırılsın, devletten ne kadar çok gelir gelirse gelsin, siz etkin ve verimli bir şekilde kullanmadıkça yatırıma ayıracak kaynak bulamayacaksınız. Bu gerekçelerle komisyon raporuna karşı oy vereceğimizi belirtir, karşı oy yazımızın Plan ve Bütçe Komisyonu çoğunluk raporuna eklenmek üzere yüce Meclisin bilgisine saygıyla arz ederiz."