Evlerde biriken, kullanılmayan veya son kullanma tarihi geçen ilaçlar hem insan sağlığı hem de çevre açısından risk oluşturabiliyor. Uzmanlar, özellikle tarihi geçmiş ilaçların doktor veya eczacıya danışılmadan kullanılmaması gerektiğini belirtiyor. İlaçların evsel çöplerle birlikte atılması ya da lavaboya dökülmesi de çevre kirliliğine neden olabiliyor.
Son kullanma tarihi geçmiş bir ilacın içilip içilemeyeceği ise en çok merak edilen konular arasında bulunuyor. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), ilaçların son kullanma tarihinden sonra güvenli ve etkili kalacağının garanti edilemeyeceğini bildiriyor. Zamanla bazı ilaçların etkisi azalabiliyor. Bu durum, özellikle düzenli tedavi gerektiren hastalıklarda beklenen iyileşmenin sağlanamamasına yol açabiliyor.
Uzmanların değerlendirmelerine göre, tarihi geçmiş her ilaç mutlaka zehirlenmeye neden olmuyor. Ancak ilacın ne kadar süre beklediği, hangi koşullarda saklandığı ve içeriği riskleri değiştirebiliyor. Özellikle sıvı ilaçlar, antibiyotikler ve özel saklama koşulları gerektiren ürünlerde daha dikkatli olunması gerekiyor.
İlaçların yalnızca son kullanma tarihi değil, saklandıkları ortam da önem taşıyor. Yüksek sıcaklık, nem ve doğrudan güneş ışığı bazı ilaçların yapısını bozabiliyor. Bu nedenle son kullanma tarihi geçmemiş bir ilaç bile uygun koşullarda saklanmadığında beklenen etkiyi göstermeyebiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü, ilaç atıklarının yanlış şekilde toplanmasının ve yok edilmesinin çevreye zararlı maddelerin karışmasına neden olabileceğini belirtiyor. Özellikle ilaç kalıntılarının su kaynaklarına ulaşması, çevre ve halk sağlığı açısından risk oluşturuyor.
Türkiye'de evlerden çıkan atık ilaçların, belirlenmiş toplama noktalarında ve atık getirme merkezlerinde biriktirilmesi öngörülüyor. Vatandaşlar, kullanılmayan ilaçların nereye teslim edileceğini belediyelerden veya ilgili toplama noktalarından öğrenebiliyor.
Uzmanlar, evlerde bulunan ilaçların belirli aralıklarla kontrol edilmesini, son kullanma tarihi geçen ürünlerin yeniden kullanılmamasını ve çocukların ulaşamayacağı yerlerde saklanmasını öneriyor.
Özellikle yanlışlıkla tarihi geçmiş ilaç kullanan kişilerin, ilacın türüne ve ortaya çıkan belirtilere göre sağlık uzmanına başvurması gerekiyor. İlacın değiştirilmesi veya tedavinin sürdürülmesi konusunda ise doktor ya da eczacı değerlendirmesi önem taşıyor.
