Artan ulaşım maliyetleri ve değişen yaşam şartları, bayramların yıllardır süren alışkanlıklarında önemli değişimlere yol açtı. Eskiden kapı kapı dolaşılarak yapılan bayram ziyaretleri yerini giderek daha fazla görüntülü aramalara bırakırken, el öpülerek alınan harçlıklar da artık banka transferleriyle gönderilmeye başladı.
Büyük şehirlerde yaşayan birçok kişi, memleketlerine gitmek yerine aileleriyle telefon üzerinden görüşmeyi tercih ediyor. Bu durum, bayramın en önemli geleneklerinden biri olan yüz yüze ziyaretlerin azalmasına neden oluyor. Ziyaretlerin azalmasıyla birlikte, çocukların büyüklerinden aldığı harçlıklar da değişim gösterdi. Zarf içinde verilen paraların yerini IBAN üzerinden yapılan para transferleri aldı.
Bu değişimi anlatan 25 yaşındaki bir genç, “Eskiden bayramda memlekete giderdik, şimdi ailemle görüntülü konuşuyoruz. Dedem de artık zarf yerine ‘IBAN at’ diyor” ifadelerini kullandı.
Bayram döneminde FAST sistemi de daha yoğun kullanılmaya başlandı. IBAN üzerinden gönderilen harçlıklar saniyeler içinde hesaplara geçerken, QR kod ile ödeme seçenekleri de yaygınlaşıyor. Eskiden elden verilen 500 TL’lik bir bayram harçlığı artık dijital olarak gönderiliyor.
Bayram alışverişlerinde de benzer bir değişim dikkat çekiyor. Şeker, çikolata ve tatlı alışverişinin yoğun olduğu çarşı ve pazarlarda nakit kullanımının azaldığı görülüyor. Küçük esnafın bile POS cihazı ve QR ödeme sistemlerine geçtiği ifade ediliyor. İstanbul Eminönü’nde satış yapan bir esnaf, “Eskiden herkes cebinde nakit taşırdı, şimdi çoğu müşteri QR ile ödüyor” sözleriyle yaşanan değişimi anlattı.
Nakit kullanımının azalması ve kartlı ödeme oranlarının artması, ödeme alışkanlıklarında yeni bir dönemin başladığını gösteriyor. Uzmanlar, dijitalleşmenin sadece ödeme yöntemlerini değil, insanların harcama davranışlarını da etkilediğini belirtiyor.
Uzmanlara göre, geleneksel zarf içinde verilen harçlık çocuklar için daha somut bir değer taşırken, dijital harçlıklar anlık bildirimlerle birlikte daha hızlı harcamaya dönüşebiliyor. Bu durumun tasarruf alışkanlıklarını zayıflatabildiği ve harcamayı artırabildiği ifade ediliyor.
Öte yandan bayram dönemi, bankalar ve fintek şirketleri için de hareketli bir süreç oluşturuyor. Artan para transferleri ve alışveriş hacmi, sektörde rekabeti artırıyor. Birçok kurum, cashback, ücretsiz transfer ve “harçlık gönder” kampanyalarıyla özellikle genç kullanıcıları hedefliyor.
Bayram haftasında FAST işlem hacminde artış yaşanmasının yanı sıra kartlı ödeme verilerinde de dikkat çekici yükselişler bekleniyor. Bayramın hem günlük yaşamda hem de ekonomik hareketlilikte farklı bir görünüme büründüğü gözleniyor.