YENİ Parti Eskişehir Milletvekili İbrahim Arslan, Beylikova ve Sivrihisar'daki nadir toprak elementleri sahasını dört ayrı soru önergesiyle yeniden TBMM gündemine taşıdı. Enerji, Çevre, Dışişleri ile Tarım ve Orman Bakanlıklarına verilen önergelerle dosyanın bütün boyutları Meclis denetimine alındı.
31 Ağustos'ta yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararıyla Beylikova ve Sivrihisar'da toplam 258 taşınmazın Eti Maden tarafından acele kamulaştırılmasına karar verildi. Karar; açık ocak sahalarından cevher stok alanlarına, bağlantı yollarından atık barajına, endüstriyel üretim tesislerinden altyapı alanlarına kadar geniş bir yatırım sahasını kapsıyor.
Arslan, 258 taşınmazın tamamında olağan kamulaştırma yerine neden acele kamulaştırmaya başvurulduğunu, kaç hak sahibinin etkilendiğini ve yurttaşların mülkiyet haklarının nasıl korunacağını Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına sordu. Beylikova'da 1.200 ton/yıl kapasiteli pilot tesisin ardından yaklaşık 570 bin ton/yıl kapasiteli endüstriyel üretime geçilmesi hedefleniyor. Arslan, pilot tesiste bugüne kadar ne üretildiğini, üretilenlerin nerede olduğunu ve 2025 yılında ayrılan 39 milyon TL ödeneğin neden kullanılmadığını da Bakanlığın önüne koydu.
Tarım ve Orman Bakanlığına 258 taşınmazın ne kadarının tarım arazisi ve mera olduğunu, kaç üreticinin etkileneceğini ve tesis için gerekli suyun hangi kaynaktan karşılanacağını soran Arslan, Çevre Bakanlığına ise atık barajının çevresel güvenliğini ve toryum kaynaklı risklerin nasıl yönetileceğini sordu. Arslan, Dışişleri Bakanlığına da hangi ülkeler ve şirketlerle görüşüldüğünü, görüşmelerin teknoloji transferi, finansman veya ortak yatırım içerip içermediğini, yabancı taraflara herhangi bir taahhütte bulunulup bulunulmadığını sordu.
Arslan'ın Dışişleri Bakanlığına daha önce verdiği beş ayrı soru önergesinin hiçbirine cevap verilmediği bildirildi.
Değerlendirmesinde konunun yıllardır takip edildiğini belirten İbrahim Arslan, "Biz bugün ortaya çıkmış bir meseleden söz etmiyoruz. Yıllardır soruyoruz, araştırılsın diyoruz, çözüm için kanun teklifimizi ortaya koyuyoruz. Şimdi 258 taşınmazı kapsayan acele kamulaştırma kararıyla proje yeni bir aşamaya geçti. Biz de dört Bakanlığa verdiğimiz yeni önergelerle dosyanın hiçbir boyutunu açıkta bırakmadan Meclis denetimine taşıdık" dedi.
Amaçlarının maden çıkarılmasına karşı olmak olmadığını vurgulayan İbrahim Arslan, şunları söyledi: "Beylikova'daki nadir toprak elementleri yalnız Eskişehir'in değil, Türkiye'nin stratejik bir zenginliğidir. Bu kaynağın çıkarılmasına, işlenmesine ve ekonomiye kazandırılmasına karşı değiliz. Tam tersine; cevher olarak başka ülkelerin sanayisine gitmesini değil, Türkiye'de işlenmesini istiyoruz. Ancak geldiğimiz aşamada artık genel ifadelerle yetinemeyiz. Neden acele kamulaştırma? Pilot tesiste bugüne kadar ne üretildi, üretilenler nerede? Endüstriyel tesis ne zaman kurulacak? Kamulaştırılan alanların ne kadarı tarım arazisi ve mera? Su nereden karşılanacak? Hangi ülkeler ve şirketlerle, hangi koşullarda görüşülüyor? Biz bu soruların tamamını, sorumluluk alanlarına göre dört ayrı Bakanlığın önüne koyduk."
Açıklamasını sürdüren İbrahim Arslan, "Yeraltındaki madenimiz stratejikse, toprağımız da suyumuz da stratejiktir. Beylikova'nın yeraltındaki zenginliği de yerüstündeki toprağı ve suyu da milletindir. Bu zenginliğin nasıl işletileceğini, kimlerle iş birliği yapılacağını bilmek milletin hakkıdır. Bu sorular cevapsız bırakılamaz. Millet adına soruyoruz; açık, somut ve belgeli cevaplar bekliyoruz" ifadelerini kullandı.
Nadir toprak elementlerinin devlet eliyle işletilmesini öngören kanun teklifinin TBMM komisyonunda beklediği, konunun kapsamlı araştırılmasına yönelik Meclis araştırması girişiminin ise iktidar çoğunluğu tarafından reddedildiği bildirildi.
