Eskişehir'de konuşan Birleşmiş Milletler'e bağlı Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) bünyesinde İklim ve Enerji Lideri olarak görev yapan Roberta Boscolo şu ifadeleri kullandı;

"Ben Dünya Meteoroloji Örgütünde çalışıyorum. Kurumumuzda iklimin mevcut durumunu inceliyoruz. Bu çalışmaları dünyanın farklı ülkelerindeki meteoroloji kuruluşlarıyla birlikte yürütüyoruz. Türkiye Meteoroloji Genel Müdürlüğü de birlikte çalıştığımız kurumlardan biri.

Dünyanın dört bir yanından meteorolojik verileri topluyor, analiz ediyor ve iklim sisteminde neler yaşandığını anlamaya çalışıyoruz.

Bugün sizlere bilimsel verilerin iklimin mevcut durumu hakkında neler söylediğini ve küresel, bölgesel, ulusal ve şehir ölçeğinde neler yapabileceğimizi anlatmak istiyorum.

Öncelikle Eskişehir'i yakından ilgilendiren bir konuyla başlayacağım.

Ağustos 2023'te Eskişehir'de sıcaklık rekoru kırıldı. Sıcaklık 49,5 dereceye ulaştı ve bu değer Türkiye'de o tarihe kadar kaydedilmiş en yüksek sıcaklık oldu.

Bu rekor iki yıl boyunca geçerliliğini korudu. Ancak 2025 yılında Silopi'de sıcaklık 50,5 dereceye ulaşarak Türkiye'nin yeni sıcaklık rekoru kaydedildi.

Aynı yıl Türkiye genelindeki 132 meteoroloji istasyonunda sıcaklık rekorları kırıldı.

Bu gelişmeler son derece dikkat çekici. Artık her yıl veya iki yılda bir yeni sıcaklık rekorlarıyla karşılaşıyoruz. Geçmişte durum böyle değildi. Ancak bugün sıcaklıkların dünya genelinde ve özellikle Türkiye'de arttığını görüyoruz.

Dünya Meteoroloji Örgütü olarak dünyanın farklı bölgelerinden topladığımız verilerle neler yaşandığını ve bu değişimlerin etkilerini anlamaya çalışıyoruz.

Her yıl iklimin durumuna ilişkin bir rapor yayımlıyoruz. Bu raporları 1993 yılından bu yana hazırlıyoruz.

Dünyanın bütün ülkelerinden gelen verileri bir araya getiriyoruz. Üniversiteler, bilimsel kurumlar ve uzmanlar da bu çalışmalara katkı sağlıyor.

Şimdi küresel ölçekte neler yaşandığına bakalım.

2025 yılı, kayıtlarımızdaki en sıcak ikinci yıl oldu. Çünkü 2024 yılı, bugüne kadar kaydedilmiş en sıcak yıl olarak tarihe geçti.

2024 yılında küresel ortalama sıcaklık, sanayi öncesi dönemin ortalamasına göre 1,5 dereceden fazla yükseldi. Bu değer, Paris Anlaşması'nda belirlenen sıcaklık hedefi açısından dikkat çekici.

2025 yılında sıcaklık artışı bu seviyenin biraz altında kaldı.

Ancak uzun vadeli verilere baktığımızda sıcaklık artışının hızlandığını görüyoruz. Örneğin son 11 yıl, ölçüm kayıtlarımızdaki en sıcak 11 yıl oldu.

Burada bir konuyu açıklamak istiyorum.

Küresel sıcaklığın tek bir yıl boyunca Paris Anlaşması'ndaki 1,5 derecelik sınırı aşması, anlaşmanın hedefinin tamamen geçersiz hale geldiği anlamına gelmiyor.

Böyle bir değerlendirme yapabilmek için uzun yılları kapsayan sıcaklık ortalamalarına bakmamız gerekiyor.

Ancak gezegenimizin güvenli koşullarını korumak amacıyla belirlediğimiz bu sınıra giderek yaklaşıyoruz.

Yüksek sıcaklıkların oluşturduğu riskler yalnızca doğayı, tarımı veya çevreyi ilgilendirmiyor.

İklim değişikliği, su kıtlığından tarımsal üretimdeki azalmaya, balıkçılıktan kıyı bölgelerinin korunmasına kadar pek çok alanı etkiliyor.

Türkiye'de de büyük kıyı şehirleri bulunuyor. Deniz seviyesindeki yükselme ve sıcaklık artışı bu şehirleri doğrudan ilgilendiriyor.

Aynı zamanda iklim değişikliği, Birleşmiş Milletlerin 2030 yılı için belirlediği sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin tamamını etkiliyor.

İklim değişikliği, karşı karşıya olduğumuz diğer sorunları da ağırlaştırıyor.

Peki, gezegenimizde fiziksel olarak neler yaşanıyor?

Dünya'nın enerji dengesi artık eskisi gibi değil.

Normal koşullarda Güneş'ten gelen enerji Dünya'ya ulaşır ve bunun belirli bir bölümü yeniden uzaya yayılır. Böylece gezegenin enerji dengesi korunur.

Ancak atmosferimizin bileşimini değiştirdik.

Bugün Güneş'ten gelen enerjinin bir bölümü atmosferde daha fazla tutuluyor. Atmosferin dışına yayılan enerji ile gelen enerji arasındaki denge bozulmuş durumda.

Bunun sonucunda Dünya sisteminde ısı birikiyor.

Bu fazla ısının yaklaşık yüzde 90'ı okyanuslar tarafından emiliyor.

Isının diğer bölümleri buzulları, kutuplardaki deniz buzlarını ve atmosferi etkiliyor.

Buzullar eriyor, kutup bölgelerindeki buz örtüsü küçülüyor ve atmosferdeki sıcaklık artıyor.

Bu enerji dengesizliğini bilimsel yöntemlerle ölçebiliyoruz.

Ölçümler, dengesizliğin giderek arttığını ve bu artışın hızlandığını gösteriyor.

Okyanusların depoladığı ısı miktarına baktığımızda da benzer bir tabloyla karşılaşıyoruz.

Okyanuslardaki ısı miktarı her yıl artıyor.

Bu durum deniz ekosistemlerini etkilediği gibi deniz seviyesinin yükselmesine de neden oluyor.

Çünkü su ısındığında genleşir. Okyanuslardaki suyun hacmi büyüdükçe deniz seviyesi yükselir.

Bu, fizik ve termodinamik kurallarıyla açıklanabilen bir süreç.

Deniz seviyesindeki yükselme kıyı şehirlerini tehdit ediyor.

Bunun yanında buzulların erimesi de deniz seviyesinin yükselmesine katkıda bulunuyor.

Dünyanın farklı bölgelerindeki buzullar her yıl hacim kaybediyor. Son yılda da buzullarda çok büyük miktarda kayıp yaşandı.

Eriyen buzullardan gelen sular okyanuslara karışıyor ve deniz seviyesini yükseltiyor.

Uydu ölçümlerine baktığımızda son 30 yılda deniz seviyesinin yaklaşık 10 ila 11 santimetre yükseldiğini görüyoruz.

Ancak beni daha fazla endişelendiren konu, bu yükselmenin hızlanması.

Son 30 yılda yaşanan toplam yükselmenin yaklaşık yarısı yalnızca son 10 yılda gerçekleşti.

Üstelik bu etkiler uzun yıllar boyunca devam edebilir.

Küresel sıcaklık artışını durdurmayı başarsak bile okyanuslarda birikmiş olan ısı hemen ortadan kalkmayacak.

Buzulların erimesi de kolaylıkla tersine çevrilebilecek bir süreç değil.

Şimdi 2025 yılında yaşanan aşırı hava olaylarından bazılarına bakalım.

Teksas, Nijerya ve Güney Afrika'da büyük seller yaşandı. Vietnam'da ve Güney Asya'da muson yağışlarının neden olduğu seller milyonlarca insanı etkiledi.

Karayipler'de kasırgaların şiddeti dikkat çekti. Amazon bölgesinde ve Güneybatı Asya'da kuraklıklar yaşandı.

Bunların dışında dünyanın pek çok bölgesinde farklı aşırı hava olayları meydana geldi.

Bize daha yakın olan Avrupa'da ise sıcak hava dalgaları etkili oldu.

Akdeniz bölgesinde ve Türkiye'de de her yaz daha şiddetli ve daha uzun süre devam eden sıcak hava dalgalarıyla karşılaşıyoruz.

Türkiye'de 2025 yılında yeni sıcaklık rekorları kaydedildi.

Yalnızca bir şehirde değil, çok sayıda meteoroloji istasyonunda rekor sıcaklıklar ölçüldü.

Temmuz 2025, Türkiye'de yarım yüzyılı aşkın sürenin en sıcak temmuz ayı oldu.

Aynı zamanda kuraklık yaşandı. Yağışlarda yüzde 20 ila 27 düzeyinde azalma görüldü.

Yüksek sıcaklıklar toprağın daha fazla su kaybetmesine neden oluyor. Topraktaki nem azalıyor.

Bu durum orman yangınlarının ortaya çıkmasına elverişli koşullar oluşturuyor.

Türkiye'de orman yangınlarının oluşturduğu tehdidi de gördük.

Şehirler bu değişimlerden daha fazla etkileniyor.

Bu nedenle Eskişehir'de açılan bu merkez gibi yerler oldukça değerli.

Çünkü iklim değişikliği küresel bir olay olmasına rağmen etkileri yerel düzeyde ortaya çıkıyor.

Aynı zamanda ciddi toplumsal sonuçlar doğuruyor.

Şehirler, iklim risklerinin en fazla hissedildiği yerlerden biri. Ancak bu riskleri yönetmek için en fazla adım atabileceğimiz alanlar da şehirler.

Öncelikle sıcaklık ve sağlık ilişkisine odaklanmamız gerekiyor.

Sıcak hava dalgalarını önceden tahmin ettiğimizde şehirlerdeki en savunmasız insanları koruyacak önlemler almalıyız.

Yaşlılar, açık havada çalışan insanlar ve düşük gelirli mahallelerde yaşayanlar yüksek sıcaklıklardan daha fazla etkilenebilir.

Bu insanların sıcak hava koşullarından korunabileceği alanların oluşturulması gerekiyor.

Bir diğer konu su yönetimi ve şehir hizmetleri.

Sellerin yönetilmesi, su kaynaklarının korunması, şehirlerin drenaj sistemlerinin geliştirilmesi ve ulaşım altyapısının aşırı hava olaylarına karşı hazırlanması gerekiyor.

Çünkü seller ulaşımı ve temel hizmetleri doğrudan etkileyebiliyor.

Kamusal alanların da yeniden düşünülmesi gerekiyor.

İnsanların kullanabileceği gölgelikli alanlar oluşturulmalı. Ağaçlandırma ve yeşil alanlar artırılmalı.

Böylece şehirlerde yüksek sıcaklıkların etkileri azaltılabilir.

Şimdi dünyada yaşanmakta olan başka bir gelişmeden söz etmek istiyorum.

Büyük bir El Niño dönemine giriyoruz.

El Niño, Pasifik Okyanusu'ndaki sıcaklık değişimleriyle ilişkili bir iklim olayı.

Bu olay sırasında Pasifik'te geniş bir sıcak su kütlesi oluşuyor ve bunun etkileri dünyanın farklı bölgelerinde hissediliyor.

Son altı aydır büyük bir El Niño olayının yaklaşmakta olduğunu öngörüyorduk.

Bu olayın kayıtlardaki en güçlü El Niño dönemlerinden biri olabileceğini değerlendiriyoruz.

El Niño'nun gerçekleştiğinden emin olduğumuzu ve Şubat 2027'ye kadar devam edeceğini öngördüğümüzü belirtmek istiyorum.

Bu nedenle 2026 yılının son döneminde sıcaklıklarda yeni artışlar bekliyoruz. Bu artışların bazılarını şimdiden ölçmeye başladık.

El Niño'nun etkileri gecikmeli olarak ortaya çıkabildiği için 2027 yılında da sıcaklık artışları bekliyoruz.

El Niño bütün dünyayı etkileyebilen bir olay.

Ancak burada bir ayrımı açıklamak gerekiyor.

El Niño, uzun vadeli küresel sıcaklık artışının temel nedeni değil.

Fakat her yeni El Niño döneminde gezegenimizin ortalama sıcaklığı geçmişe göre daha yüksek bir seviyeden başlıyor.

Okyanuslarda ve atmosferde biriken ısı da El Niño'nun etkilerini güçlendirebiliyor.

Bu olayın yaklaşmakta olduğunu biliyorduk. Tahminlerimizi önceden hazırladık.

Aynı zamanda insani yardım kuruluşlarıyla görüşmeler gerçekleştirdik.

Amacımız, bu bilgilerin ilgili kurumlara ve toplumlara ulaştırılması ve insanların kendilerini koruyabilmek için gerekli önlemleri alabilmesi.

Bilimsel bilgilerin insanları koruyacak uygulamalara dönüşmesi için iş birliği gerekiyor.

Bugün sizlerle paylaştığım bilgiler bilimsel verilerden elde ediliyor.

Ancak bu verilerin toplumla buluşturulması da gerekiyor.

İnsanların karşı karşıya oldukları riskleri anlaması ve kendilerini korumak için ne yapmaları gerektiğini bilmesi gerekiyor.

Bunun için gözlemden analize, analizden bilgilendirmeye ve bilginin en savunmasız insanlara ulaştırılmasına kadar uzanan bir sistem oluşturmalıyız.

Bu sistemin gücü, en zayıf halkasının gücü kadardır.

Dolayısıyla bilimsel bilginin aktarılması, toplumların hazırlanması ve herkesin korunabilmesi için gerekli çalışmaların yapılması gerekiyor.

Dünya Meteoroloji Örgütünün önemli girişimlerinden biri de Herkes İçin Erken Uyarı programı.

Bu programla bilimsel gözlemlerden elde edilen bilgilerin somut önlemlere dönüşmesini hedefliyoruz.

Dünyanın her yerinde etkili bir erken uyarı sistemi oluşturmak istiyoruz.

Buna uzak kırsal bölgeler de dahil.

Çünkü dünyanın bazı bölgelerinde insanlar bizim cep telefonlarımızla sahip olduğumuz iletişim imkanlarına ulaşamıyor.

Bu nedenle erken uyarı bilgilerinin herkese ulaştırılabilmesi gerekiyor.

Eskişehir'de açılan bu merkezin de söz konusu sistemin bir parçası olduğunu düşünüyorum.

Burada amaç, şehirde yaşayan insanları ve ilgili kurumları bir araya getirmek.

Bilimsel bilgileri öğrenmek ve bu bilgileri Eskişehir'in ihtiyaçlarına uygun somut uygulamalara dönüştürmek.

Böylece şehirde yaşayan insanların iklim değişikliğinin etkilerine karşı daha iyi hazırlanması sağlanabilir.

Son olarak iki mesaj vermek istiyorum.

Birincisi, bilimsel veriler açık. Elimizde gerekli ölçümler bulunuyor. Neler yaşandığını ve gelecekte hangi gelişmelerle karşılaşabileceğimizi biliyoruz.

Bu bilgileri sizlerle paylaşmak için buradayız.

İkincisi ise iletişim ve iş birliği.

Bilimsel verilerin şehirlerde ve toplumlarda somut uygulamalara dönüşebilmesi için insanların, kurumların ve yerel yönetimlerin birlikte çalışması gerekiyor."