Suudi Arabistan’ın Mekke-i Mükerreme şehrinde toplanan yaklaşık 2 milyon hacı adayı, Kurban Bayramı’ndan iki gün önce hac ibadetinin menasiklerini yerine getirmeye başladı. Bu yıl Hicri 1447 hac organizasyonunda Suudi Arabistan’ın dijital hac vizesi uygulamasını tam anlamıyla devreye almasıyla birlikte yurt dışından gelen 1 milyon 700 bin kişi ile 300 bin Suudi Arabistan vatandaşı olmak üzere toplam 2 milyon Müslüman hac ibadetini yerine getirdi.
Bayramın ikinci gününde ziyaret tavafı ile şeytan taşlamalarını tamamlayan hacılar, hacı unvanını aldı. Mekke’de günler süren yoğun ibadet programı sırasında özellikle yaşlı hacılar, aşırı sıcaklar ve ulaşımda yaşanan aksaklıklar nedeniyle zor anlar yaşadı. Dijital sistem sayesinde geçmiş yıllarda yüzde 40 seviyelerine kadar ulaştığı belirtilen kayıtsız hacıların tamamen engellenmesi yoğunluğu azaltırken, ulaşım altyapısındaki eksiklikler dikkat çekti.
Hacılar, Harem bölgesinden otellerine ulaşmak için çoğu zaman yürümek zorunda kaldı. Gün içerisinde hava sıcaklığının 40 dereceyi aşması nedeniyle özellikle yaşlı ve kronik rahatsızlığı bulunan hacılar uzun yürüyüşlerde büyük zorluk yaşadı. Hacılar, Harem bölgesi ile şeytan taşlama alanı arasında her gün ortalama 20 kilometre yürüyerek otellerine gidip geldi.
Haccın en yoğun ve en yorucu bölümü ise arefe gününü bayram sabahına bağlayan gece yaşandı. Arafat vakfesini akşam namazından sonra tamamlayan hacılar, otobüslerle Müzdelife bölgesine geçti. Burada gece yarısına kadar bekleyen hacılar, şeytan taşlamada kullanacakları taşları topladıktan sonra Mina’daki Cemerat alanına yürüdü. Yaklaşık 9 kilometrelik güzergahta tünellerden geçen hacılar, şeytan taşlama görevini yerine getirdikten sonra otellerine ulaşmaya çalıştı. Yapılan yürüyüşlerin toplamı birçok hacı için 20 kilometreyi aştı.
Bayramın ikinci günü akşamında ziyaret tavafı ve say ibadetini de tamamlayan hacılar, şeytan taşlamanın ardından yaşadıkları manevi huzurla yorgunluklarını unutmaya çalıştı. Hacılar bir yandan ibadetlerini tamamlamanın mutluluğunu yaşarken, diğer yandan Mekke-i Mükerreme’den ayrılacak olmanın hüznünü hissetti. Dönüş tarihine göre veda tavafı hazırlıkları da başladı.
Hac ibadetinin en önemli rükünlerinden biri olan Arafat vakfesinde yapılan dualar da milyonlarca hacının ortak hissiyatına sahne oldu. Diyanet İşleri Başkanı Safi Arpaguş’un yaptığı vakfe duası hacılara duygu dolu anlar yaşattı. Dünya üzerindeki mazlumlar için yapılan dualarda çok sayıda hacı gözyaşlarını tutamadı. Safi Arpaguş’un duası sırasında milyonlarca kişinin aynı anda ellerini semaya kaldırması Arafat’ta dikkat çeken görüntüler arasında yer aldı.
Müzdelife ile Cemerat arasında kurulan yürüyüş bantlarının bu yıl daha aktif şekilde çalıştırılması özellikle yaşlı hacılar açısından rahatlama sağladı. Uzun yürüyüşlerde bantların önemli kolaylık sunduğunu belirten hacılar, buna rağmen Cemerat çıkışında bitkin düşen yaşlıları ana yollara taşıyacak akülü araçların yine kullanılmamasına tepki gösterdi.
Hacılar, dijital kontrollü hac sisteminin başarılı sonuç verdiğini ifade ederken, altyapı eksikliklerine rağmen büyük bir izdiham yaşanmadan hac ibadetinin tamamlanmasının sevindirici olduğunu söyledi. Özellikle toplu ulaşım konusunda yeni çözümlerin zorunlu hale geldiğini belirten hacılar, Mekke’de raylı sistemin artık kaçınılmaz bir ihtiyaç olduğunu dile getirdi.
Tünellerde yürümekte zorlandıklarını anlatan hacılar, Suudi Arabistan’ın Mekke 2030 projesi kapsamında planlanan 15 kilometrelik Cemerat, Harem ve Şişe hattındaki ring raylı sisteminin büyük rahatlama sağlayacağını ifade etti.
Tüm zorluklara rağmen hac ibadetini tamamlamanın huzurunu yaşayan hacılar, Hicri 1447 yılı hac organizasyonunun büyük bir can kaybı yaşanmadan sona ermesinin memnuniyet verici olduğunu belirtti. Hacılar, 30 Mayıs’tan itibaren ülkelerine dönmeye başlayacak.