Öz şefkat (kendine şefkat), kişinin zorlandığı anlarda kendisine anlayışlı bir dost gibi karşılayabilmesidir. Aynı zamanda öz şefkat psikolojik dayanıklılığı artıran önemli bir erdemdir.

Ancak pek çok kişi sert bir yargıç gibi kendisini eleştirip, yargılar ve çoğu zaman başkalarına gösterdiği anlayışı kendisine göstermez.Hata yaptığında suçlar, eksik kaldığında yetersizlik duygusuna sürükler. Oysa sürekli iç eleştiri, kaygıyı ve duygusal yorgunluğu büyütebilir.Öz şefkati de kendine acıma ya da hatalarıgörmezden gelmek sanır.

Bu ifadelerimin çoğunu 15 yıldır danışanlarımda, 30 yıldır da meslek hayatımın farklı evrelerinde sosyal çevrem, iş çevrem ve yakın çevremde gözlemledim.

İnsanın gelişim yolculuğu, gölgesini de kabul etmesiyle derinleşir. Bastırılan taraflarımız yok olmaz; sadece bilinçaltına çekilir. Öz şefkat burada kişinin kendi gölgesine düşman olmadan yaklaşabilmesidir. İyileşmeyi, kusursuz olmak sanabilirsiniz ama değil !... Neden ? Çünkü iyi olma halimiz parçalanmış taraflarımızı sevgiyle görebilmekten doğmaktadır.

İnsanın kendine şefkatli olması, modern psikolojide ruh sağlığının temel bileşenlerinden biri olarak kabul edilir. Ancak bu kavram, Carl Gustav Jung’un analitik psikolojisi perspektifinden ele alındığında daha derin ve çok katmanlı bir anlam kazanır. Jung’a göre insan yalnızca bilinçli benliğinden ibaret değildir; bilinçdışı, gölge, persona ve öz gibi yapılarla bütüncül bir psikolojik sistem oluşturur. Kendine şefkat, bu sistemin parçalarıyla kurulan ilişkinin niteliğini belirler.

Carl Jung’un yaklaşımında bireyleşme süreci merkezi bir yer tutar. Bu süreç, kişinin kendi içsel gerçekliğini tanıması ve kabul etmesiyle ilerler. Kendine şefkat ise tam bu noktada devreye girer. Çünkü bireyleşme, güçlü ve kabul edilebilir yönleri sahiplenmekle birkte bastırılmış, reddedilmiş ve çoğu zaman utanç duyulan yönlerle yani gölgeyle yüzleşmeyi gerektirir. Şefkatten yoksun bir yaklaşım, bu yüzleşmeyi zorlaştırır; kişi kendi gölgesini inkâr eder ya da onunla savaşır. Oysa Jung’a göre psikolojik bütünlük, bu parçaların kabulüyle mümkündür.

Kendine şefkat konusunu bilinçaltı (bilinçdışı) kayıtlar açısından ele aldığımızda, Jungcu perspektifte bu kayıtların büyük ölçüde çocukluk deneyimleri, ebeveyn tutumları, kolektif kalıplar ve gölge içerikleriyle şekillendiğini görürüz. Bu kayıtlar, kişinin kendisiyle nasıl konuştuğunu, hatalara nasıl tepki verdiğini ve kendini ne ölçüde kabul edebildiğini belirleyen içsel diyaloglardır.

Aşağıda, kendine şefkatle ilişkili yaygın bilinçaltı kayıt örneklerini veriyorum. Bu olumsuz kayıtları (şefkat eksikliği) değiştirmek için söylemeniz gereken cümleleri (şefkatli halleri) ise dönüştürme kaydı olarak paylaşıyorum:

Negatif Kayıt: Hata yaparsam değersiz olurum.

Dönüştürme kaydı: Hata yapmanın insan olmanın parçası olduğunu biliyorum. Hatalarımdan öğrendim, şimdi hem değerli olup hem ilerleyebilirim.

Negatif Kayıt: Kendimi sevmek bencilliktir.

Dönüştürme kaydı: Kendimi sevme hali doğuştan gelen hakkımdır. Bencil hissetmeden de kendimi sevmeye izinliyim ve kendimi seviyorum.

Negatif Kayıt: Yeterli değilim.

Dönüştürme kaydı: Olduğum halimle de değerliyim. Yeterliyim ve bu yetkinliğimi kabul ediyorum.

Negatif Kayıt: Kendimi kabul edersem egoist olurum.

Dönüştürme kaydı: Kendime anlayışlı olmak, kabulde olmak en sağlıklı insani yönümdür. Egoistçe davranmadan da ve egoist olarak suçlanmadan da kendime şefkatle yaklaşıp kabulde kalabilirim.

Şimdi düşünün: Siz bu cümleleri kendinize söylüyor musunuz?

Eğer cevabınız evet ise, kendinize öz şefkat besleyemiyorsunuz demektir.

En kolay haliyle dönüştürme kayıt cümlelerini günlük olarak kendinize telkin şeklinde söyleyebilirsiniz. Biraz daha derinleştirmek isterseniz şu aşamaları takip edebilirsiniz:

Gözlerinizi kapatıp nefesinize odaklanın,

Nefes verirken bedeninizin gevşediğini düşünün,

Başınızdan ayak ucuna kadar bedeniniz rahatlasın,

Yazdığım negatif cümleleri okuyun,

‘ARTIK BUNLARI DEĞİŞTİRİYORUM’ deyin,

Ardından dönüştürme kayıtlarını okuyun,

‘ŞİMDİ BUNLARI KABUL EDİYORUM’ deyin,

3 kez derin nefes alın,

Yeni cümlelerin yazılı olduğu bir kağıt imgeleyin,

Onu alıp cebinize koyduğunuzu düşünün,

‘ŞİMDİ BUNLAR BENİM HAYATIMDA’diyerek gözlerinizi açın.

Bu çalışma ile öz şefkate ilk adımı attınız. Nasıl hissediyorsunuz?

Geri bildirimlerinizi beklerim. Sağlıcakla kalın.